solar pump update : महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी सिंचनाचा प्रश्न सोडवण्यासाठी ‘प्रधानमंत्री कुसुम योजना’ आणि ‘मागेल त्याला सोलर पंप’ या योजना मैलाचा दगड ठरत आहेत. दिवसा वीज उपलब्ध नसल्याने रात्री-अपरात्री शेताला पाणी देण्याच्या त्रासातून सुटका मिळवण्यासाठी लाखो शेतकरी आता सौर ऊर्जेकडे वळत आहेत.
सध्या राज्यातील सोलर पंपांच्या प्रगतीबाबत आणि नवीन कोट्याबाबत मोठी माहिती समोर आली आहे. त्याबद्दलचे सविस्तर अपडेट्स खालीलप्रमाणे आहेत.
महाराष्ट्र देशात ‘नंबर वन’: ५ लाखांहून अधिक पंपांना मंजुरी
सौर ऊर्जेचा वापर करण्यात महाराष्ट्र राज्याने देशात अव्वल स्थान पटकावले आहे. केंद्र सरकारने संपूर्ण देशासाठी दिलेल्या उद्दिष्टांपैकी मोठा वाटा महाराष्ट्राला मिळाला आहे.
- महाराष्ट्राची स्थिती: आतापर्यंत राज्यात ५,७५,००० सौर पंपांना मंजुरी मिळाली आहे.
- प्रत्यक्षात काम: यापैकी ४,६६,७१९ पंपांची उभारणी पूर्ण झाली असून शेतकरी त्याचा लाभ घेत आहेत.
- राष्ट्रीय स्तरावर: देशात एकूण १३.८० लाख मंजूर पंपांपैकी एकट्या महाराष्ट्रात सर्वाधिक काम झाले आहे.
३१ डिसेंबर २०२५ ही ‘डेडलाईन’ का आहे?
ज्या शेतकऱ्यांच्या वर्क ऑर्डर्स (Work Orders) निघाल्या आहेत, पण अद्याप पंप बसवलेले नाहीत, त्यांच्यासाठी प्रशासनाने ३१ डिसेंबर २०२५ ही अंतिम तारीख निश्चित केली आहे.
- शिल्लक असलेले १ लाख ९ हजार पंप या मुदतीत बसवण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
- जुन्या कोट्यातील ही सर्व प्रलंबित कामे पूर्ण झाल्याशिवाय नवीन अर्जांची प्रक्रिया पूर्ण क्षमतेने सुरू होणार नाही.
कामचुकार वेंडर्सवर (पुरवठादार) कडक कारवाई
अनेक ठिकाणी वेंडर्स साहित्याचा पुरवठा करण्यास उशीर करत असल्याच्या तक्रारी शेतकऱ्यांनी केल्या आहेत. याची दखल घेऊन सरकारने कडक पावले उचलली आहेत:
- ब्लॅकलिस्टची टांगती तलवार: वेळेवर काम न करणाऱ्या किंवा निकृष्ट साहित्य देणाऱ्या कंपन्यांना ‘काळ्या यादीत’ टाकले जात आहे.
- साहित्य पुरवठा: साहित्याचा तुटवडा भरून काढण्यासाठी पुरवठा साखळी अधिक मजबूत केली जात आहे.
नवीन कोटा आणि प्रतीक्षा यादी कधी संपणार?
सध्या राज्यात सुमारे २ लाख ६० हजार शेतकरी सोलर पंपाच्या प्रतीक्षेत आहेत. त्यांच्यासाठी आनंदाची बातमी ही आहे की:
- फेब्रुवारी २०२६ चा अर्थसंकल्प: आगामी अर्थसंकल्पात नवीन ४ ते ५ लाख पंपांसाठी अतिरिक्त निधीची तरतूद होण्याची शक्यता आहे.
- २०२६ चे लक्ष्य: ३१ मार्च २०२६ पर्यंत सध्याची प्रतीक्षा यादी संपवून नवीन कोटा जाहीर करण्याचे सरकारचे नियोजन आहे.
शेतकऱ्यांनी काय काळजी घ्यावी? (Quick Tips)
- कोटेशन भरा: जर तुमचे नाव पात्र यादीत असेल, तर विहित मुदतीत कोटेशन भरा.
- वेंडर निवड: वेंडर निवडताना त्याचा मागील रेकॉर्ड आणि तुमच्या भागात त्याने केलेली कामे तपासा.
- तक्रार नोंदवा: जर वेंडर साहित्य आणण्यास टाळाटाळ करत असेल, तर त्वरित महावितरण (MSEDCL) किंवा महाऊर्जा (MEDA) कडे लेखी तक्रार करा.
महाराष्ट्रातील शेती आता सौर ऊर्जेने प्रकाशणार आहे. ३१ डिसेंबर २०२५ पर्यंत जुन्या कामांचा निपटारा होणार असल्याने नवीन वर्षात शेतकऱ्यांना मोठ्या प्रमाणात नवीन सोलर पंप मिळण्याचा मार्ग मोकळा होईल.
