Aadhaar card xerox : दैनंदिन जीवनात ओळखीचा पुरावा म्हणून आपण सर्रास आधार कार्डची झेरॉक्स (Aadhaar Photocopy) देतो. मग ते हॉटेलमधील चेक-इन असो किंवा एखाद्या कार्यक्रमाचे प्रवेशद्वार. मात्र, आता हे चित्र लवकरच बदलणार आहे. तुमची खाजगी माहिती सुरक्षित ठेवण्यासाठी केंद्र सरकार आणि UIDAI एक ऐतिहासिक पाऊल उचलण्याच्या तयारीत आहे.
काय आहे नवा नियम?
आतापर्यंत अनेक ठिकाणी आधार कार्डची फिजिकल कॉपी किंवा फोटोकॉपी जमा केली जात असे. मात्र, सरकारच्या नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, आता हॉटेल्स, ट्रॅव्हल एजन्सी किंवा इतर खाजगी संस्थांना तुमच्या आधारची झेरॉक्स घेता येणार नाही. कागदी स्वरूपात आधार गोळा करणे केवळ बेकायदेशीर नाही, तर ते गोपनीयतेसाठी (Privacy) देखील घातक असल्याचे सरकारचे मत आहे.
नव्या प्रणालीचे मुख्य वैशिष्ट्ये
नवीन नियमांनुसार, आधार पडताळणीची प्रक्रिया पूर्णपणे डिजिटल आणि सुरक्षित केली जाणार आहे. यात खालील गोष्टींचा समावेश असेल:
- नोंदणी अनिवार्य: ज्या संस्थांना ऑफलाइन आधार पडताळणी करायची आहे, त्यांना प्रथम UIDAI कडे अधिकृत नोंदणी करावी लागेल.
- QR कोडचा वापर: संस्थांना आता केवळ QR कोड स्कॅन करून किंवा सुरक्षित API द्वारे पडताळणी करावी लागेल. त्यांना आधारची फिजिकल प्रत स्वतःकडे ठेवण्याची गरज उरणार नाही.
- डेटा लीकवर लगाम: फोटोकॉपी जमा करण्याची पद्धत बंद झाल्यामुळे, आधार डेटा चोरीला जाण्याचे किंवा त्याचा गैरवापर होण्याचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी होईल.
ऑफलाइन पडताळणीसाठी नवीन ‘आधार ॲप’
UIDAI सध्या एका अशा ॲपची चाचणी करत आहे, जे इंटरनेटशिवाय किंवा मुख्य सर्व्हरशी जोडलेले नसतानाही ‘ॲप-टू-ॲप’ पडताळणी करू शकेल.
- उपयोगिता: हे ॲप विमानतळ, सिनेमागृह, किरकोळ दुकाने आणि मॉलमध्ये वय पडताळणीसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरेल.
- तांत्रिक अडथळे दूर: अनेकदा सर्व्हर डाऊन असल्यामुळे आधार व्हेरिफिकेशन अडकते. मात्र, नवीन QR कोड आधारित प्रणालीमुळे तांत्रिक बिघाड असतानाही पडताळणी सुरळीत पार पडेल.
- कुटुंबासाठी सोय: या ॲपद्वारे वापरकर्ते आपल्या कुटुंबातील सदस्यांचे (ज्यांच्याकडे मोबाईल नाही) आधार देखील जोडू शकतील.
DPDP कायद्याचे कवच
हा नवीन बदल आगामी डिजिटल वैयक्तिक डेटा संरक्षण कायद्याच्या (DPDP Act) सुसंगत असेल. पुढील १८ महिन्यांत हा कायदा पूर्णपणे लागू होईल, ज्यामुळे नागरिकांच्या डिजिटल डेटाला कायदेशीर संरक्षण मिळेल.
महत्त्वाची टीप: तुमची गोपनीयता जपण्यासाठी नेहमी ‘मास्क्ड आधार’ (Masked Aadhaar) वापरण्याचा प्रयत्न करा, ज्यामध्ये आधारचे शेवटचे फक्त ४ अंक दिसतात.
सरकारचा हा निर्णय सामान्य नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. आधारची झेरॉक्स देण्याची पद्धत बंद झाल्यामुळे सायबर गुन्ह्यांना मोठ्या प्रमाणात आळा बसेल. त्यामुळे आता कुठेही जाताना आधारची झेरॉक्स सोबत ठेवण्याऐवजी डिजिटल आधारला प्राधान्य द्या.
