Tur MSP Registration : यंदा देशात तुरीचे उत्पादन घटले असूनही बाजारात मात्र तुरीचे भाव हमीभावापेक्षा कमी आहेत. शेजारच्या राज्यांनी खरेदी सुरू केली असताना महाराष्ट्रातील खरेदी केंद्रे कधी उघडणार? सोयाबीनसारखीच तुरीचीही अवस्था होणार का? या प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे या लेखात पाहूया.
बाजारातील विरोधाभास: उत्पादन कमी, पण भावही कमीच!
साधारणपणे पिकाचे उत्पादन कमी झाले की बाजारभाव वाढतात, हा अर्थशास्त्राचा नियम आहे. यंदा सलग चौथ्या वर्षी तुरीचे उत्पादन कमी राहण्याचा अंदाज आहे. तरीही, शेतकऱ्यांना सध्या ५,९०० ते ६,८०० रुपयांच्या दरम्यान भाव मिळत आहे. केंद्र सरकारने २०२४-२५ या वर्षासाठी तुरीचा हमीभाव (MSP) ७,५५० रुपये जाहीर केला आहे. म्हणजेच शेतकऱ्यांना प्रति क्विंटल सुमारे १,२०० ते १,५०० रुपयांचा फटका बसत आहे.
भाव पडण्यामागचे मुख्य कारण काय?
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, केंद्र सरकारने केलेली विक्रमी आयात हे भाव पडण्यामागचे प्रमुख कारण आहे. देशांतर्गत टंचाई भासू नये म्हणून सरकारने मोठ्या प्रमाणात तूर आयात केली आहे. यामुळे बाजारात मालाची उपलब्धता वाढली आणि व्यापाऱ्यांनी भाव पाडले आहेत. याचा थेट परिणाम ग्रामीण भागातील छोट्या शेतकऱ्यांच्या खिशावर होत आहे.
गुजरात आणि कर्नाटक आघाडीवर, मग महाराष्ट्र मागे का?
आपल्या शेजारच्या राज्यांनी शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी वेगाने पावले उचलली आहेत:
- गुजरात: १ डिसेंबरपासून नोंदणी सुरू झाली असून २१ डिसेंबरपासून प्रत्यक्ष खरेदीही सुरू झाली आहे. तिथला शेतकरी ७,५५० रुपयांनी तूर विकत आहे.
- कर्नाटक: कर्नाटक सरकारने केंद्राकडून ९ लाख ४० हजार टन खरेदीचे उद्दिष्ट मंजूर करून घेतले असून तिथेही प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे.
महाराष्ट्राची स्थिती: महाराष्ट्रासाठी नेफेडने (NAFED) २ लाख ५५ हजार टन खरेदीचे उद्दिष्ट दिले आहे. मात्र, अद्याप राज्यातील अनेक जिल्ह्यांत नोंदणी पोर्टल किंवा प्रत्यक्ष खरेदी केंद्रे सुरू झालेली नाहीत. प्रशासकीय दिरंगाईचा फटका विदर्भ आणि मराठवाड्यातील तूर उत्पादकांना बसत आहे.
सोयाबीनचा अनुभव आणि तुरीची भीती
शेतकऱ्यांच्या मनात सर्वात मोठी भीती सोयाबीनच्या अनुभवामुळे आहे. सोयाबीन खरेदीचे उद्दिष्ट मोठे असूनही केवळ १०-१२% खरेदी झाली आणि लाखो शेतकऱ्यांना हमीभावापेक्षा कमी किमतीत सोयाबीन विकावे लागले. आता तुरीच्या बाबतीतही सरकारने उशीर केल्यास शेतकऱ्यांना नाईलाजाने आपला माल कमी भावात व्यापाऱ्यांना विकावा लागेल.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
- घाई करू नका: जर साठवणुकीची सोय असेल, तर तूर लगेच कमी भावात विकण्याची घाई करू नका.
- नोंदणीची तयारी ठेवा: हमीभाव केंद्रावर विक्री करण्यासाठी सातबारा उतारा, आधार कार्ड आणि बँक पासबुकची कागदपत्रे तयार ठेवा.
- सरकारवर दबाव: स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासनाकडे खरेदी केंद्रे तातडीने सुरू करण्यासाठी पाठपुरावा करा.
“उत्पादन कमी आणि भावही कमी” अशा कात्रीत सध्याचा शेतकरी अडकला आहे. सरकारने आयात धोरणात बदल करून आणि तातडीने महाराष्ट्रात खरेदी केंद्रे सुरू करून शेतकऱ्यांना आधार देण्याची गरज आहे. अन्यथा, या हंगामातही बळीराजाला मोठ्या आर्थिक नुकसानीला सामोरे जावे लागेल.
