Apply for Ration Card Online – वाढत्या महागाईच्या काळात सर्वसामान्यांच्या खिशाला कात्री बसत असताना, केंद्र आणि राज्य सरकारने रेशन कार्डधारकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे निर्णय घेतले आहेत. आता रेशन कार्ड काढण्यासाठी तुम्हाला सरकारी कार्यालयांचे उंबरठे झिजवण्याची किंवा दलालांना पैसे देण्याची गरज उरलेली नाही. ‘डिजिटल इंडिया’ मोहिमेअंतर्गत आता तुम्ही तुमच्या स्मार्टफोनच्या मदतीने घरबसल्या नवीन रेशन कार्डसाठी अर्ज करू शकता.
या लेखात आपण मोफत धान्य योजनेचा विस्तार, रेशन कार्डाचे प्रकार आणि ऑनलाइन अर्ज करण्याची सर्वात सोपी पद्धत याबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
प्रधानमंत्री गरीब कल्याण अन्न योजना (PMGKY) २०२६ पर्यंत विस्तार
केंद्र सरकारने गरिबांना दिलासा देण्यासाठी प्रधानमंत्री गरीब कल्याण अन्न योजना २०२४ पासून पुढील पाच वर्षांसाठी म्हणजेच २०२८-२९ पर्यंत वाढवण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे. याचाच अर्थ असा की, पात्र कुटुंबांना पुढील अनेक वर्षे अन्नाची चिंता करण्याची गरज भासणार नाही.
या योजनेअंतर्गत देशातील सुमारे ८० कोटी नागरिकांना दरमहा मोफत धान्य दिले जात आहे. यामध्ये गहू, तांदूळ आणि काही राज्यांमध्ये डाळी व साखरेचाही समावेश असतो. २०२६ च्या वर्षातही ही योजना अधिक प्रभावीपणे राबवली जाणार आहे.
रेशन कार्डचे प्रकार आणि मिळणारे फायदे
तुमच्या रेशन कार्डच्या रंगावरून आणि प्रकारावरून तुम्हाला मिळणाऱ्या धान्याचा कोटा ठरवला जातो. मुख्यत्वे खालील दोन प्रकारच्या कार्डधारकांना सर्वाधिक फायदा होतो:
अंत्योदय अन्न योजना (AAY – पिवळे रेशन कार्ड)
हे कार्ड अत्यंत गरीब कुटुंबांना दिले जाते.
- धान्य कोटा: दरमहा ३५ किलो धान्य प्रति कुटुंब.
- स्वरूप: साधारणपणे १७ किलो गहू आणि १८ किलो तांदूळ (राज्यानुसार बदलू शकते).
पात्र गृहस्थ (PHH – केसरी रेशन कार्ड)
हे मध्यमवर्गीय आणि गरीब कुटुंबांना दिले जाते ज्यांचे उत्पन्न ठराविक मर्यादेच्या आत आहे.
- धान्य कोटा: कुटुंबातील प्रत्येक सदस्यामागे ५ किलो धान्य.
- स्वरूप: २ किलो गहू आणि ३ किलो तांदूळ प्रति व्यक्ती.
रेशन कार्डासाठी ऑनलाइन अर्जाची क्रांती Apply for Ration Card Online
पूर्वी रेशन कार्ड काढणे म्हणजे कागदपत्रांचा डोंगर आणि तहसील कार्यालयातील रांगा असे चित्र असायचे. पण आता ‘डिजिटल रेशन कार्ड’ प्रक्रियेमुळे सर्व काही सोपे झाले आहे. तुम्ही प्रवासात असताना किंवा घरी बसूनही तुमचा अर्ज सबमिट करू शकता. यामुळे पारदर्शकता वाढली असून भ्रष्टाचाराला आळा बसला आहे.
उमंग (UMANG) ॲप: रेशन कार्डसाठी सर्वात सोपा पर्याय
भारत सरकारने सर्व सरकारी सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून देण्यासाठी UMANG (Unified Mobile Application for New-age Governance) ॲप विकसित केले आहे. या ॲपद्वारे रेशन कार्डसाठी अर्ज करण्याची पद्धत खालीलप्रमाणे आहे:
ऑनलाइन अर्ज करण्याची टप्प्याटप्प्याने माहिती:
- ॲप डाऊनलोड करा: सर्वप्रथम Google Play Store किंवा App Store वरून ‘UMANG’ ॲप डाऊनलोड करा.
- नोंदणी (Registration): तुमच्या मोबाईल नंबरचा वापर करून ॲपमध्ये साइन-अप करा आणि ‘MPIN’ सेट करा.
- सेवा शोधा: ॲपमधील सर्च बारमध्ये “Mera Ration” किंवा “Department of Food and Public Distribution” असे सर्च करा.
- राज्य निवडा: उपलब्ध राज्यांच्या सूचीमधून तुमचे राज्य (उदा. महाराष्ट्र) निवडा. (टीप: काही राज्यांच्या सेवा स्वतंत्र पोर्टलवर असतात).
- अर्ज भरा (Apply for Ration Card): ‘Apply for Ration Card’ या पर्यायावर क्लिक करा. येथे तुम्हाला वैयक्तिक माहिती, पत्ता आणि कुटुंबातील सदस्यांची माहिती भरावी लागेल.
- कागदपत्रे अपलोड करा: आवश्यक कागदपत्रांचे फोटो किंवा स्कॅन कॉपी अपलोड करा.
- सबमिट करा: सर्व माहिती तपासून अर्ज सबमिट करा. तुम्हाला एक ‘Application ID’ मिळेल, तो जतन करून ठेवा.
अर्जासाठी आवश्यक असणारी कागदपत्रे (Checklist)
ऑनलाइन अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तुमच्याकडे तयार ठेवावीत:
- आधार कार्ड: कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे आधार कार्ड अनिवार्य आहे.
- निवास दाखला: वीज बिल, पाणी बिल किंवा भाडे करार.
- उत्पन्न प्रमाणपत्र: तहसीलदारांनी दिलेला उत्पन्नाचा दाखला.
- पासपोर्ट फोटो: कुटुंब प्रमुखाचा फोटो.
- बँक पासबुक: कुटुंब प्रमुखाच्या बँक खात्याची माहिती.
- स्वयंघोषणा पत्र: अर्जासोबत दिलेला विहित नमुन्यातील फॉर्म.
अर्जाची स्थिती (Status) कशी तपासायची?
अर्ज केल्यानंतर तुमचे कार्ड मंजूर झाले की नाही, हे पाहण्यासाठी तुम्हाला कार्यालयात जाण्याची गरज नाही.
- उमंग ॲप किंवा संबंधित राज्याच्या रेशनिंग पोर्टलवर जाऊन तुमच्या ‘Application Number’ द्वारे तुम्ही ‘Track Status’ पाहू शकता.
- जर काही त्रुटी असेल (उदा. कागदपत्रे अस्पष्ट असणे), तर तिथे तसा मेसेज येतो, ज्यामुळे तुम्ही ती चूक त्वरित दुरुस्त करू शकता.
स्मार्टफोन नसलेल्यांसाठी ऑफलाइन पर्याय
ज्या नागरिकांकडे स्मार्टफोन नाही किंवा ज्यांना ऑनलाइन प्रक्रिया समजत नाही, त्यांच्यासाठी सरकारने ऑफलाइन मार्ग देखील सुरू ठेवले आहेत:
- जनसेवा केंद्र (CSC): तुमच्या गावातील किंवा शहरातील महा-ई-सेवा केंद्रावर जाऊन तुम्ही अर्ज करू शकता.
- तहसील/तालुका कार्यालय: पुरवठा विभागात जाऊन प्रत्यक्ष फॉर्म भरून देऊ शकता.
- रेशन दुकानदार: तुमचे रेशन दुकानदार देखील तुम्हाला अर्जाबाबत मार्गदर्शन करू शकतात.
रेशन वाटपातील पारदर्शकता आणि ‘वन नेशन वन रेशन कार्ड’
सरकारने आता ‘वन नेशन वन रेशन कार्ड’ योजना लागू केली आहे. याचा अर्थ, तुमचे रेशन कार्ड महाराष्ट्रातील असेल आणि तुम्ही कामासाठी दुसऱ्या राज्यात (उदा. गुजरात किंवा दिल्ली) गेलात, तर तिथेही तुम्ही तुमच्या हक्काचे धान्य घेऊ शकता. बायोमेट्रिक (अंगठ्याचा ठसा) पद्धतीमुळे आता धान्य वाटपात फसवणूक होणे बंद झाले आहे.
रेशन कार्ड अर्जाबाबत काही महत्त्वाच्या टिप्स
- माहितीची अचूकता: अर्जात नाव, वय आणि आधार नंबर भरताना कोणतीही चूक करू नका, अन्यथा अर्ज फेटाळला जाऊ शकतो.
- मोफत सेवा: रेशन कार्डचा अर्ज सरकारी पोर्टलवर मोफत किंवा अतिशय कमी शुल्कात असतो. कोणाही दलालाला मोठी रक्कम देऊ नका.
- मोबाईल नंबर लिंक करा: तुमच्या आधार कार्डला मोबाईल नंबर लिंक असणे अत्यंत गरजेचे आहे, कारण पडताळणीसाठी OTP येतो.
निष्कर्ष
मोफत धान्य योजना ही देशातील गरीब आणि गरजू लोकांसाठी एक ‘लाईफलाईन’ आहे. २०२६ मध्ये रेशन कार्डाचे महत्त्व अधिक वाढणार आहे कारण अनेक सरकारी योजनांचे फायदे (उदा. आयुष्मान भारत कार्ड) रेशन कार्डाच्या आधारेच दिले जातात. त्यामुळे जर तुमचे रेशन कार्ड अद्याप बनले नसेल किंवा त्यात काही दुरुस्ती करायची असेल, तर आजच वर दिलेल्या ऑनलाइन पद्धतीचा अवलंब करा.
तुमच्याकडे रेशन कार्ड आहे का? किंवा अर्ज करताना काही तांत्रिक अडचण येत आहे का? आम्हाला कमेंट मध्ये कळवा. तसेच, ही महत्त्वाची माहिती तुमच्या नातेवाईकांना आणि मित्रांना WhatsApp वर शेअर करायला विसरू नका!
Apply for Ration Card Online
