Ladki Bahin Yojana New Update 2026: महाराष्ट्र राज्य सरकारची अत्यंत महत्त्वाकांक्षी आणि लोकप्रिय असलेली ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ सध्या पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. २०२६ सालाची सुरुवात होताच, या योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी काही नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे आणि कडक नियम लागू करण्यात आले आहेत. सोशल मीडियावर सध्या “घरात ५ वस्तू असल्यास १७ वा हप्ता मिळणार नाही” अशा बातम्यांचा पूर आला आहे.
या बातम्यांमधील सत्य काय? खरोखरच कोणाचे हप्ते बंद होणार आहेत? आणि पात्रतेचे नवीन निकष काय आहेत? या सर्व प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे आपण या लेखात पाहणार आहोत.
लाडकी बहीण योजना नेमकी काय आहे?
महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण करण्यासाठी आणि त्यांच्या आरोग्यासाठी ही योजना सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत दरमहा पात्र महिलांच्या बँक खात्यात ठराविक रक्कम थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (DBT) जमा केली जाते. आतापर्यंत अनेक हप्ते यशस्वीरित्या वितरित झाले असून, आता १७ व्या हप्त्याची (17th Installment) प्रतीक्षा लाभार्थी महिलांना आहे.
‘या’ ५ गोष्टी असल्यास महिला ठरणार ‘अपात्र’ (नवीन नियम २०२६)
सरकारने योजनेच्या पारदर्शकतेसाठी आणि केवळ गरजू महिलांपर्यंत लाभ पोहोचवण्यासाठी पडताळणी प्रक्रिया अधिक कडक केली आहे. जर तुमच्या कुटुंबाकडे खालील ५ गोष्टी किंवा स्थिती असेल, तर तुम्हाला पुढचा लाभ मिळणे कठीण होऊ शकते:
चारचाकी वाहनाची मालकी (Four Wheeler)
नियमानुसार, ज्या कुटुंबात ट्रॅक्टर वगळता इतर कोणतेही चारचाकी वाहन (उदा. कार, जीप, टेम्पो) आहे, त्या कुटुंबातील महिला या योजनेसाठी पात्र ठरणार नाहीत. जर तुम्ही अलीकडेच एखादे वाहन खरेदी केले असेल आणि त्याची नोंदणी तुमच्या कुटुंबातील सदस्याच्या नावावर असेल, तर सरकारी डेटाबेसमध्ये तुमची माहिती अपडेट होताच तुमचा हप्ता थांबू शकतो.
सरकारी नोकरी किंवा निवृत्तीवेतन (Government Job/Pension)
जर अर्जदार महिलेच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य (पती, अविवाहित मुले किंवा स्वतः महिला) केंद्र किंवा राज्य सरकारी नोकरीत असेल, तर त्या कुटुंबाला या योजनेतून वगळण्यात आले आहे. तसेच, जर कोणी निवृत्तीवेतन (Pension) घेत असेल, तर ते देखील या योजनेसाठी अपात्र मानले जातात. बाह्य यंत्रणेद्वारे काम करणारे कर्मचारी (Outsourced) मात्र यात पात्र ठरू शकतात.
आयकर भरणारे कुटुंब (Income Tax Payers)
हा सर्वात महत्त्वाचा निकष आहे. जर तुमच्या कुटुंबातील कोणताही सदस्य आयकर (Income Tax) भरत असेल, तर त्या कुटुंबाची आर्थिक स्थिती सुधारलेली मानली जाते. अशा कुटुंबातील महिलांना १५०० रुपयांच्या मदतीची आवश्यकता नाही, असा सरकारचा निकष आहे.
वार्षिक उत्पन्नाची मर्यादा (Annual Income Limit)
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे अनिवार्य आहे. जर पडताळणीत तुमचे उत्पन्न या मर्यादेपेक्षा जास्त आढळले, तर १७ वा हप्ता आणि पुढील सर्व लाभ थांबवले जातील.
इतर सरकारी योजनांचा लाभ
जर एखादी महिला आधीच सरकारच्या इतर कोणत्याही योजनेतून (उदा. संजय गांधी निराधार योजना, श्रावणबाळ योजना) दरमहा १५०० रुपये किंवा त्यापेक्षा जास्त रक्कम घेत असेल, तर तिला ‘लाडकी बहीण योजने’चा दुहेरी लाभ घेता येणार नाही.
१७ वा हप्ता कोणाला मिळणार नाही?
केवळ वस्तूच नाही, तर तांत्रिक कारणांमुळे देखील अनेकांचे हप्ते रखडू शकतात. सरकारने २०२६ मध्ये खालील प्रवर्गातील महिलांची छाननी सुरू केली आहे:
- ई-केवायसी (e-KYC) अपूर्ण असणे: ३१ डिसेंबर २०२५ ही ई-केवायसी पूर्ण करण्याची शेवटची मुदत होती. ज्या महिलांनी अद्याप आपले केवायसी पूर्ण केलेले नाही, त्यांचे नाव ‘पात्र’ यादीतून तात्पुरते काढले जाऊ शकते.
- बनावट कागदपत्रे: अनेक ठिकाणी चुकीचा उत्पन्नाचा दाखला किंवा खोटा अधिवास पुरावा जोडून अर्ज केल्याचे समोर आले आहे. अशा अर्जांची फेरपडताळणी सुरू असून, दोषी आढळल्यास कारवाई देखील होऊ शकते.
- बँक खाते आणि आधार लिंकिंग: ज्या महिलांचे बँक खाते आधारशी लिंक नाही किंवा ज्यांचे खाते ‘डीबीटी’ (Direct Benefit Transfer) साठी सक्रिय नाही, त्यांना पैसे जमा होऊनही मिळणार नाहीत.
- एकाच कुटुंबात अनेक अर्ज: एका रेशन कार्डवर केवळ पात्र महिलांनाच लाभ मिळणे अपेक्षित आहे. जर नियमांचे उल्लंघन करून जास्तीचे अर्ज भरले गेले असतील, तर ते अर्ज बाद केले जात आहेत.
१७ व्या हप्त्याचे वितरण कधी होणार?
जानेवारी २०२६ मध्ये १७ व्या हप्त्याचे वितरण होणे अपेक्षित आहे. मात्र, सध्या सुरू असलेली ई-केवायसी पडताळणी आणि अपात्र लाभार्थ्यांचे नाव वगळण्याची प्रक्रिया यामुळे काहीसा विलंब होऊ शकतो. ज्या महिलांचे सर्व निकष बरोबर आहेत आणि ज्यांची कागदपत्रे अपडेटेड आहेत, त्यांना काळजी करण्याची गरज नाही.
तुमची पात्रता कशी तपासावी? (How to Check Application Status)
तुमचा १७ वा हप्ता जमा होईल की नाही, हे तुम्ही घरबसल्या मोबाइलवर तपासू शकता:
- नारीशक्ती दूत ॲप: हे अधिकृत ॲप डाऊनलोड करा आणि तुमच्या नोंदणीकृत मोबाइल नंबरने लॉगिन करा.
- अर्जाची स्थिती: ‘यापूर्वीचे हप्ते’ आणि ‘अर्जाची स्थिती’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- पोर्टलवर तपासणी: तुम्ही अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन तुमचा आधार नंबर टाकून देखील तुमची पात्रता तपासू शकता.
पात्रता टिकवण्यासाठी काय करावे?
जर तुम्हाला या योजनेचा लाभ निरंतर चालू ठेवायचा असेल, तर खालील गोष्टींची खात्री करा:
- तुमचा मोबाइल नंबर आधारशी लिंक असल्याची खात्री करा.
- बँक खात्यात ‘Seed Mapping’ पूर्ण करून घ्या.
- तुमचे रेशन कार्ड अपडेट ठेवा (पिवळे किंवा केशर रेशन कार्ड धारकांना प्राधान्य असते).
- कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत सरकारी जीआर (GR) वाचा.
निष्कर्ष
‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ ही खरोखरच महिलांसाठी आधारवड ठरली आहे. “घरात ५ वस्तू असतील तर हप्ता मिळणार नाही” यामधील मुख्य संदेश हा आहे की, ज्यांची आर्थिक स्थिती सक्षम आहे, त्यांनी या योजनेचा लाभ घेऊ नये जेणेकरून गरजू महिलांना निधी मिळू शकेल. जर तुम्ही वरील सर्व अटी पूर्ण करत असाल, तर तुम्हाला १७ वा हप्ता नक्कीच मिळेल.
टीप: सरकारी योजनांच्या नियमांमध्ये वेळोवेळी बदल होऊ शकतात. अधिकृत माहितीसाठी नेहमी स्थानिक तहसील कार्यालय किंवा महा-ई-सेवा केंद्राशी संपर्क साधावा.
Ladki Bahin Yojana New Update 2026
