HSRP Number Plate New Rules : जर तुम्ही दुचाकी किंवा चारचाकी वाहन चालक असाल, तर तुमच्यासाठी ही अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. सध्या संपूर्ण देशात आणि विशेषतः महाराष्ट्रात High Security Registration Plate (HSRP) अनिवार्य करण्याबाबत कडक पावले उचलली जात आहेत. एप्रिल २०१९ पूर्वीच्या वाहनांसाठी ही नंबरप्लेट बसवण्याची मुदत आता जवळ येत आहे.
अनेक वाहनधारकांच्या मनात संभ्रम आहे की, नक्की कोणत्या गाड्यांना ही नंबरप्लेट बंधनकारक आहे? कोणाला सवलत देण्यात आली आहे? आणि ही प्लेट नसेल तर किती दंड भरावा लागेल? या सर्व प्रश्नांची सविस्तर आणि खात्रीशीर उत्तरे आम्ही या लेखात देणार आहोत.
HSRP नंबरप्लेट म्हणजे नक्की काय? (What is HSRP?)
HSRP म्हणजे High Security Registration Plate. ही एक आधुनिक आणि हाय-टेक नंबरप्लेट आहे. ही साध्या पत्र्याची प्लेट नसून अॅल्युमिनियमपासून बनवलेली असते. यावर काही खास सुरक्षा वैशिष्ट्ये आहेत:
- क्रोमियम होलोग्राम: प्लेटच्या डाव्या कोपऱ्यात निळ्या रंगाचा ‘अशोक चक्र’ असलेला हॉट-स्टँप्ड होलोग्राम असतो.
- लेसर कोड: यावर १० अंकी युनिक लेसर आयडेंटिफिकेशन नंबर असतो, जो तुमच्या वाहनाच्या डेटाशी जोडलेला असतो.
- सुरक्षा लॉक: ही प्लेट एकदा गाडीला बसवली की ती सहजासहजी काढता येत नाही. काढण्याचा प्रयत्न केल्यास ती तुटते, ज्यामुळे चोरांना नंबरप्लेट बदलणे अशक्य होते.
कोणत्या गाड्यांना HSRP अनिवार्य आहे?
सरकारच्या नियमानुसार, ज्या वाहनांची नोंदणी १ एप्रिल २०१९ पूर्वी झालेली आहे, त्या सर्व वाहनांना जुनी नंबरप्लेट बदलून नवीन HSRP नंबरप्लेट लावणे अनिवार्य आहे.
या लोकांना गरज नाही:
१ एप्रिल २०१९ नंतर विक्री झालेल्या सर्व नवीन गाड्यांना शोरूममधूनच HSRP नंबरप्लेट बसवून मिळते. त्यामुळे अशा वाहनधारकांना नवीन नंबरप्लेटसाठी अर्ज करण्याची किंवा ती बदलण्याची अजिबात गरज नाही.
का गरजेची आहे ही नवीन नंबरप्लेट? (फायदे) HSRP Number Plate New Rules
वाहतूक विभागाने हा नियम केवळ शिस्तीसाठी नाही, तर सुरक्षेसाठी लागू केला आहे:
- वाहन चोरीला लगाम: जुन्या नंबरप्लेट्स चोर सहज बदलू शकत होते. HSRP मुळे चोरांना गाडीची ओळख बदलणे कठीण झाले आहे.
- डेटा डिजिटायझेशन: या प्लेटवरील लेसर कोडमुळे ट्रॅफिक पोलिसांना एका क्लिकवर गाडीची आणि मालकाची सर्व माहिती मिळते.
- गुन्हेगारीवर नियंत्रण: गुन्ह्यांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या बनावट नंबरप्लेट्सचा वापर या नियमामुळे पूर्णपणे थांबेल.
ऑनलाईन बुकिंग कशी करावी? (Step-by-Step Process)
जर तुमच्याकडे जुनी गाडी असेल, तर तुम्ही घरी बसून ऑनलाईन पद्धतीने या नंबरप्लेटसाठी नोंदणी करू शकता:
- अधिकृत वेबसाईट: सर्वात आधी BookMyHSRP.com या पोर्टलला भेट द्या.
- पर्याय निवडा: ‘High Security Registration Plate with Colour Sticker’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- वाहन माहिती: तुमच्या गाडीचा नोंदणी क्रमांक (Vehicle Number), इंजिन क्रमांक (Engine No.) आणि चेसिस क्रमांक (Chassis No.) भरा.
- वैयक्तिक तपशील: तुमचा पत्ता, मोबाईल नंबर आणि वाहन प्रकार (खाजगी की व्यावसायिक) निवडा.
- वेळ आणि ठिकाण: तुम्हाला तुमच्या जवळच्या अधिकृत डीलरचे नाव निवडावे लागेल आणि नंबरप्लेट बसवण्यासाठी ‘अपॉइंटमेंट’ची तारीख निवडावी लागेल.
- पेमेंट: ऑनलाईन फी भरा. पेमेंट यशस्वी झाल्यावर तुम्हाला एक पावती (Receipt) मिळेल. ही पावती जवळ ठेवा, कारण जोपर्यंत नंबरप्लेट येत नाही, तोपर्यंत ही पावती पोलिसांना दाखवल्यास दंड वाचू शकतो.
HSRP नंबरप्लेटचा खर्च किती?
HSRP च्या किमती वाहनांच्या प्रकारानुसार बदलतात. अंदाजे दर खालीलप्रमाणे आहेत:
- दुचाकी (Two-Wheeler): ₹३०० ते ₹५००
- चारचाकी (Four-Wheeler/Car): ₹६०० ते ₹१,२००
- व्यावसायिक वाहने (Commercial): ₹१,५०० ते ₹२,०००(टीप: यामध्ये फिटिंग चार्जेस आणि जीएसटी अतिरिक्त असू शकतात.)
दंडाची तरतूद: सावधान!
महाराष्ट्रात ३१ मार्च २०२५ ही अंतिम मुदत देण्यात आली होती, जी आता एप्रिल २०२५ पर्यंत वाढवण्यात आली आहे. जर तुम्ही दिलेल्या मुदतीत ही नंबरप्लेट बसवली नाही, तर मोटार वाहन कायद्यांतर्गत ५०० रुपयांपासून ते ५,००० रुपयांपर्यंत दंड आकारला जाऊ शकतो. प्रत्येक राज्यात दंडाची रक्कम वेगवेगळी असू शकते.
तज्ज्ञांचे मत: सुरक्षिततेचा नवा मापदंड
वाहतूक तज्ज्ञांच्या मते, “HSRP ही केवळ नंबरप्लेट नसून ती तुमच्या वाहनाची ओळख आहे.” गेल्या काही वर्षांत वाहन चोरीच्या घटनांमध्ये वाढ झाली होती, मात्र या नवीन प्रणालीमुळे अशा घटनांना मोठ्या प्रमाणात आळा बसला आहे. विशेषतः जुन्या गाड्यांच्या मालकांनी दिरंगाई न करता ही प्लेट बसवून घ्यावी, जेणेकरून भविष्यातील कायदेशीर कटकटी टाळता येतील.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्र.१: माझ्याकडे २०२० ची गाडी आहे, मला HSRP लागेल का?
उत्तर: नाही, २०१९ नंतरच्या गाड्यांना कंपनीकडूनच ही प्लेट मिळते. तुमच्या गाडीवर निळा होलोग्राम असेल तर तुम्हाला गरज नाही.
प्र.२: घरी नंबरप्लेट बसवता येते का?
उत्तर: हो, बुकिंग करताना ‘Home Delivery’ चा पर्याय उपलब्ध असल्यास तुम्ही घरीही मागवू शकता, परंतु ती डीलरकडून बसवून घेणे अधिक सुरक्षित असते.
प्र.३: ऑनलाईन पावतीची वैधता किती दिवस असते?
उत्तर: जोपर्यंत तुमची नंबरप्लेट बसवण्याची तारीख (Appointment Date) येत नाही, तोपर्यंत ती पावती वैध असते.
निष्कर्ष
HSRP नंबरप्लेट हा नियम तुमच्या आणि तुमच्या वाहनाच्या सुरक्षिततेसाठी आहे. जर तुमची गाडी एप्रिल २०१९ पूर्वीची असेल, तर शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता आजच ऑनलाईन नोंदणी करा. यामुळे तुम्ही केवळ दंडच वाचवणार नाही, तर तुमच्या वाहनाला एक सुरक्षित डिजिटल ओळख देखील द्याल.
तुम्ही अद्याप HSRP नंबरप्लेट बसवली आहे का? तुम्हाला नोंदणी करताना काही अडचण येत असल्यास कमेंटमध्ये नक्की विचारा!
HSRP Number Plate New Rules
