Driving Licence Renewal Online 2026: बदलत्या काळानुसार भारताची वाहतूक व्यवस्था आणि त्यासंबंधित सेवा आता पूर्णपणे हायटेक झाल्या आहेत. पूर्वी ड्रायव्हिंग लायसन्स (DL) काढणे किंवा त्याचे नूतनीकरण (Renewal) करणे म्हणजे आरटीओ (RTO) कार्यालयात तासनतास रांगेत उभे राहणे, एजंटचे उंबरठे झिजवणे आणि कामासाठी सुट्टी घेणे असे समीकरण होते. मात्र, २०२६ मध्ये ही परिस्थिती पूर्णपणे बदलली आहे.
रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने (MoRTH) डिजिटल इंडिया मोहिमेअंतर्गत ‘सारथी’ पोर्टलमध्ये मोठे बदल केले आहेत. आता तुम्हाला तुमच्या ड्रायव्हिंग लायसन्सच्या नूतनीकरणासाठी आरटीओ कार्यालयात जाण्याची अजिबात गरज नाही. ही सर्व प्रक्रिया तुम्ही तुमच्या मोबाईल किंवा लॅपटॉपवरून घरबसल्या पूर्ण करू शकता.
या लेखात आपण ड्रायव्हिंग लायसन्स रिन्यूअलची संपूर्ण ऑनलाइन प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे, नियम आणि दंडाची तरतूद याबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
ड्रायव्हिंग लायसन्सचे नूतनीकरण का महत्त्वाचे आहे?
भारतीय रस्ते वाहतूक कायद्यानुसार, सार्वजनिक रस्त्यावर वाहन चालवण्यासाठी वैध ड्रायव्हिंग लायसन्स असणे अनिवार्य आहे. जर तुमच्या लायसन्सची मुदत संपली असेल आणि तरीही तुम्ही वाहन चालवत असाल, तर तो कायद्याने गुन्हा मानला जातो.
- कायदेशीर सुरक्षा: अपघात झाल्यास किंवा वाहतूक पोलिसांनी पकडल्यास वैध परवाना नसल्यास मोठा दंड किंवा तुरुंगवास होऊ शकतो.
- विमा दावा (Insurance Claim): जर तुमच्या वाहनाचा अपघात झाला आणि तुमचे लायसन्स एक्स्पायर झाले असेल, तर विमा कंपनी तुमचा क्लेम फेटाळून लावू शकते.
- ओळखपत्र म्हणून वापर: ड्रायव्हिंग लायसन्स हे एक महत्त्वाचे सरकारी ओळखपत्र आणि पत्त्याचा पुरावा म्हणूनही काम करते.
ड्रायव्हिंग लायसन्सची वैधता किती असते?
लायसन्स रिन्यू करण्यापूर्वी त्याची वैधता किती आहे हे समजून घेणे आवश्यक आहे:
- खाजगी वाहन (Private Vehicle): साधारणपणे खाजगी वाहनांचे लायसन्स २० वर्षांसाठी किंवा वयाची ४० ते ५० वर्षे पूर्ण होईपर्यंत वैध असते. त्यानंतर दर ५ किंवा १० वर्षांनी त्याचे नूतनीकरण करावे लागते.
- व्यावसायिक वाहन (Commercial/Transport): ट्रक, बस, टॅक्सी यांसारख्या व्यावसायिक वाहनांच्या परवान्याची वैधता ३ ते ५ वर्षांची असते. हे लायसन्स वेळोवेळी रिन्यू करणे बंधनकारक असते.
महत्त्वाची टीप: तुमचे लायसन्स संपण्याच्या १ वर्ष आधीपासून तुम्ही नूतनीकरणासाठी अर्ज करू शकता. त्यामुळे शेवटच्या क्षणाची वाट पाहण्यापेक्षा आधीच अर्ज करणे फायदेशीर ठरते.
२०२६ मधील नवीन नियम आणि ग्रेस पिरियड (Grace Period)
सरकारने वाहनचालकांसाठी काही लवचिक नियम लागू केले आहेत:
- ३० दिवसांची सवलत: लायसन्सची मुदत संपल्यानंतर तुम्हाला ३० दिवसांचा ‘ग्रेस पिरियड’ दिला जातो. या ३० दिवसांत अर्ज केल्यास तुम्हाला कोणतेही अतिरिक्त विलंब शुल्क (Fine) भरावे लागत नाही.
- विलंब शुल्क: जर तुम्ही ३० दिवसांनंतर अर्ज केला, तर तुम्हाला नियमानुसार दंड भरावा लागतो.
- ५ वर्षांचा नियम: जर तुमचे लायसन्स संपून ५ वर्षांपेक्षा जास्त काळ लोटला असेल, तर तुम्हाला जुने लायसन्स रिन्यू करता येत नाही. अशा परिस्थितीत तुम्हाला पुन्हा ड्रायव्हिंग टेस्ट द्यावी लागते आणि नवीन लायसन्ससाठी प्रक्रिया करावी लागते.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
ऑनलाइन अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रांची स्कॅन कॉपी तयार ठेवा:
- मूळ ड्रायव्हिंग लायसन्स (Original DL)
- ओळखपत्र: आधार कार्ड, पॅन कार्ड किंवा मतदार ओळखपत्र.
- पत्त्याचा पुरावा: आधार कार्ड, वीज बिल किंवा रेशन कार्ड.
- वयाचा पुरावा: जन्माचा दाखला किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला (LC).
- पासपोर्ट आकाराचे फोटो आणि डिजिटल स्वाक्षरी.
- वैद्यकीय प्रमाणपत्र (Form 1-A): जर तुमचे वय ४० वर्षांपेक्षा जास्त असेल किंवा तुम्ही व्यावसायिक वाहन चालक असाल, तर डॉक्टरांचे स्वाक्षरी केलेले मेडिकल सर्टिफिकेट अनिवार्य आहे.
घरबसल्या रिन्यूअल करण्याची स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया Driving Licence Renewal Online 2026
खालील स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही काही मिनिटांत अर्ज करू शकता:
१. अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या
सर्वात आधी परिवहन विभागाच्या अधिकृत वेबसाईट sarathi.parivahan.gov.in वर जा.
२. तुमचे राज्य निवडा
होमपेजवर तुम्हाला राज्यांची यादी दिसेल. त्यातून ‘Maharashtra’ किंवा तुमचे संबंधित राज्य निवडा.
३. सेवेची निवड करा
राज्याची निवड केल्यानंतर एक नवीन पेज उघडेल. तिथे वरच्या बाजूला असलेल्या ‘Driving Licence’ या मेनूमध्ये जाऊन ‘Services on DL (Renewal/Duplicate/Aedl/Others)’ या पर्यायावर क्लिक करा.
४. अर्ज तपशील भरा
येथे तुम्हाला तुमचे ड्रायव्हिंग लायसन्स नंबर, जन्मतारीख आणि कॅप्चा कोड भरावा लागेल. माहिती भरल्यानंतर ‘Get DL Details’ वर क्लिक करा. तुमची सर्व माहिती स्क्रीनवर दिसेल.
५. नूतनीकरण (Renewal) पर्याय निवडा
तुम्हाला कोणत्या सेवेचा लाभ घ्यायचा आहे, तिथे ‘Renewal’ या पर्यायावर टिक करा आणि ‘Proceed’ करा.
६. कागदपत्रे अपलोड करा
तुमचा फोटो, सही आणि आवश्यक कागदपत्रे (आधार, जुने लायसन्स, फॉर्म १-ए) स्कॅन करून अपलोड करा. फाईलची साईज दिलेल्या मर्यादेत असल्याची खात्री करा.
७. फी पेमेंट (Fee Payment)
शेवटी, तुम्हाला लायसन्स रिन्यूअलची फी भरावी लागेल. तुम्ही UPI, डेबिट कार्ड, क्रेडिट कार्ड किंवा नेट बँकिंगद्वारे ऑनलाइन पेमेंट करू शकता. पेमेंट यशस्वी झाल्यानंतर त्याची पावती (Receipt) जपून ठेवा.
८. आरटीओ व्हिजिट (आवश्यक असल्यास)
काही विशिष्ट प्रकरणांमध्ये किंवा बायोमेट्रिक अपडेटसाठी तुम्हाला जवळच्या आरटीओ कार्यालयाची वेळ (Appointment) घ्यावी लागू शकते. मात्र, बहुतांश फेसलेस (Faceless) सेवांमध्ये याची गरज पडत नाही.
लायसन्स घरी कधी पोहोचणार?
तुमचा अर्ज सबमिट झाल्यानंतर आरटीओ अधिकारी तुमच्या कागदपत्रांची पडताळणी करतील. सर्व माहिती योग्य असल्यास तुमचे लायसन्स मंजूर केले जाईल. नूतनीकरण केलेले स्मार्ट कार्ड १५ ते ३० दिवसांच्या आत स्पीड पोस्टाने तुमच्या नोंदणीकृत पत्त्यावर पाठवले जाते. तुम्ही अर्जाची स्थिती (Application Status) ऑनलाइन ट्रॅक देखील करू शकता.
ऑनलाइन सुविधेचे फायदे
- वेळेची बचत: आरटीओच्या लांबच लांब रांगेत उभे राहण्याची गरज नाही.
- पारदर्शकता: सर्व प्रक्रिया ऑनलाइन असल्यामुळे भ्रष्टाचाराला वाव उरत नाही.
- एजंटपासून मुक्ती: तुम्हाला कोणत्याही एजंटला जास्तीचे पैसे देण्याची गरज नाही. केवळ सरकारी फी भरून तुम्ही काम करू शकता.
- सोयीस्कर: तुम्ही प्रवास करत असताना किंवा ऑफिसमध्ये बसूनही अर्ज करू शकता.
वाहनचालकांसाठी काही खास टिप्स
- वेळेत नूतनीकरण करा: दंड टाळण्यासाठी मुदत संपण्यापूर्वीच अर्ज करा.
- मोबाईल नंबर अपडेट ठेवा: तुमच्या लायसन्ससोबत तुमचा चालू मोबाईल नंबर लिंक ठेवा, जेणेकरून अपडेट्स एसएमएसद्वारे मिळतील.
- डिजिलॉकर (DigiLocker): तुमचे नवीन लायसन्स आल्यावर ते डिजिलॉकरमध्ये डाऊनलोड करून ठेवा. हे डिजिटल लायसन्स फिजिकल कार्ड इतकेच वैध असते.
- सावधानता: केवळ अधिकृत ‘परिवहन’ वेबसाईटचाच वापर करा. बनावट वेबसाईट्सपासून सावध राहा.
निष्कर्ष
डिजिटल युगात ड्रायव्हिंग लायसन्स रिन्यू करणे आता अत्यंत सोपे झाले आहे. सरकारने दिलेल्या या सुविधेमुळे नागरिकांचा वेळ आणि पैसा दोन्ही वाचत आहे. जर तुमचे किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणाचे लायसन्स २०२६ मध्ये संपत असेल, तर आजच ऑनलाइन प्रक्रियेचा अवलंब करा आणि कायदेशीर कटकटींपासून दूर राहा.
सुरक्षित ड्रायव्हिंग करा आणि नियमांचे पालन करा!
तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली? कमेंटमध्ये नक्की सांगा आणि हा लेख आपल्या मित्र-परिवारासोबत शेअर करा जेणेकरून त्यांनाही या सुविधेचा लाभ घेता येईल.Driving Licence Renewal Online 2026
