Free Xerox Machine Scheme for Women – आजच्या धावपळीच्या युगात महिला केवळ उंबरठ्याआड न राहता प्रत्येक क्षेत्रात आपली मोहोर उमटवत आहेत. मात्र, आजही ग्रामीण आणि शहरी भागातील अनेक सुशिक्षित महिला रोजगाराच्या शोधात आहेत. महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी आणि त्यांच्या हाताला हक्काचा रोजगार मिळवून देण्यासाठी महाराष्ट्र सरकार आणि जिल्हा परिषद प्रशासन सातत्याने नवनवीन योजना राबवत असते.
अशीच एक अत्यंत महत्त्वाची आणि फायदेशीर योजना म्हणजे ‘मोफत झेरॉक्स मशीन वाटप योजना’. या योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना १०० टक्के अनुदानावर झेरॉक्स मशीन, प्रिंटर आणि संगणक संच दिला जातो. या लेखात आपण या योजनेची सविस्तर माहिती, पात्रता, कागदपत्रे आणि अर्ज करण्याची प्रक्रिया जाणून घेणार आहोत.
मोफत झेरॉक्स मशीन योजना काय आहे? Free Xerox Machine Scheme for Women
महाराष्ट्र सरकारच्या महिला व बालविकास विभाग आणि जिल्हा परिषदेच्या समाजकल्याण विभागामार्फत ही योजना राबवली जाते. या योजनेचा मुख्य उद्देश महिलांना स्वावलंबी बनवणे हा आहे. अनेकदा महिलांकडे कौशल्य असते, पण भांडवलाअभावी त्या व्यवसाय सुरू करू शकत नाहीत. ही अडचण ओळखून सरकार महिलांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी लागणारे साहित्य पूर्णपणे मोफत उपलब्ध करून देते.
या योजनेत लाभार्थी महिलेला झेरॉक्स मशीन खरेदी करण्यासाठी स्वतःच्या खिशातून एक रुपयाही खर्च करावा लागत नाही. शासन या यंत्राच्या खरेदीवर १००% सबसिडी (अनुदान) देते.
योजनेची मुख्य उद्दिष्टे (Objectives)
कोणतीही सरकारी योजना सुरू करण्यामागे काही विशिष्ट उद्दिष्टे असतात. या योजनेची उद्दिष्टे खालीलप्रमाणे आहेत:
- महिला सक्षमीकरण: महिलांना आर्थिकदृष्ट्या कोणावरही अवलंबून राहावे लागू नये, यासाठी त्यांना स्वमालकीचा व्यवसाय मिळवून देणे.
- ग्रामीण विकास: ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना किंवा नागरिकांना झेरॉक्स काढण्यासाठी शहरात जावे लागते. गावातच ही सुविधा उपलब्ध झाल्यास लोकांची सोय होईल आणि महिलेला रोजगार मिळेल.
- बेरोजगारीवर मात: सुशिक्षित बेरोजगार तरुणींना सन्मानाने जगण्याचे साधन उपलब्ध करून देणे.
- CSC केंद्रांना चालना: या मशीनच्या माध्यमातून महिला आपले स्वतःचे ‘आपले सरकार सेवा केंद्र’ (CSC) किंवा महा-ई-सेवा केंद्र अधिक सक्षमपणे चालवू शकतात.
योजनेचे स्वरूप आणि मिळणारे लाभ (Benefits)
या योजनेअंतर्गत केवळ झेरॉक्स मशीनच मिळते असे नाही, तर काही जिल्ह्यांमध्ये पूर्ण ‘बिझनेस किट’ दिले जाते. यात साधारणपणे खालील गोष्टींचा समावेश असतो:
- हाय-स्पीड झेरॉक्स मशीन: चांगल्या दर्जाचे आणि वेगाने काम करणारे फोटोकॉपी मशीन.
- संगणक संच (Computer Set): ऑनलाईन कामे करण्यासाठी मॉनिटर, CPU, कीबोर्ड आणि माऊस.
- प्रिंटर आणि स्कॅनर: कागदपत्रे स्कॅन करण्यासाठी आणि प्रिंट काढण्यासाठी अष्टपैलू प्रिंटर.
- प्रशिक्षण: काही ठिकाणी हे उपकरण कसे चालवायचे, याचे प्राथमिक तांत्रिक प्रशिक्षणही दिले जाते.
पात्रतेचे निकष: कोण करू शकतं अर्ज? (Eligibility Criteria)
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी सरकारने काही अटी आणि शर्ती निश्चित केल्या आहेत. अर्ज करण्यापूर्वी या अटी वाचणे आवश्यक आहे:
- रहिवासी पुरावा: अर्जदार महिला ही महाराष्ट्र राज्याची मूळ रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- वयोमर्यादा: महिलेचे वय किमान १८ वर्षे पूर्ण असावे आणि कमाल ४५ वर्षांच्या आत असावे.
- शैक्षणिक पात्रता: महिला किमान १० वी किंवा १२ वी उत्तीर्ण असावी. उच्च शिक्षित महिलांना प्राधान्य दिले जाऊ शकते.
- उत्पन्न मर्यादा: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न शासनाच्या नियमानुसार १.२० लाखांपेक्षा जास्त नसावे. (दारीद्र्यरेषेखालील कुटुंबांना विशेष प्राधान्य).
- विशेष सवलत: विधवा, परित्यक्ता, घटस्फोटित महिला, दिव्यांग महिला आणि मागासवर्गीय प्रवर्गातील महिलांना या योजनेत प्राधान्य दिले जाते.
- पूर्वी लाभ घेतलेला नसावा: अर्जदार महिलेने यापूर्वी जिल्हा परिषदेच्या कोणत्याही वैयक्तिक लाभ योजनेचा (उदा. शिलाई मशीन, पीठ गिरणी) लाभ घेतलेला नसावा.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
योजनेचा अर्ज भरताना खालील कागदपत्रांची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. कागदपत्रे अपूर्ण असल्यास अर्ज बाद होऊ शकतो:
| अ.क्र. | कागदपत्राचे नाव | तपशील |
| १ | आधार कार्ड | ओळखीचा आणि पत्त्याचा पुरावा म्हणून. |
| २ | रेशन कार्ड | कुटुंबातील सदस्यांच्या माहितीसाठी (BPL असल्यास प्राधान्य). |
| ३ | उत्पन्नाचा दाखला | तहसीलदार किंवा सक्षम प्राधिकाऱ्याने दिलेला चालू वर्षाचा दाखला. |
| ४ | शैक्षणिक दाखले | १० वी/१२ वी ची गुणपत्रिका किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला (LC). |
| ५ | रहिवासी दाखला | ग्रामसेवक किंवा तलाठी यांनी दिलेला रहिवासी पुरावा. |
| ६ | जातीचा दाखला | मागासवर्गीय प्रवर्गातून अर्ज करत असल्यास आवश्यक. |
| ७ | पासपोर्ट फोटो | अलीकडील काळातील दोन रंगीत फोटो. |
| ८ | बँक पासबुक | आधार लिंक असलेल्या बँक खात्याच्या पहिल्या पानाची झेरॉक्स. |
| ९ | प्रतिज्ञापत्र | मी यापूर्वी अशा कोणत्याही योजनेचा लाभ घेतला नाही, अशा स्वरूपाचे प्रतिज्ञापत्र. |
अर्ज करण्याची प्रक्रिया (How to Apply – Step by Step)
ही योजना जिल्हा परिषद (ZP) स्तरावर राबवली जाते, त्यामुळे अर्ज करण्याची पद्धत जिल्हापरत्वे थोडी वेगळी असू शकते. साधारणपणे खालील दोन पद्धतींनी अर्ज करता येतो:
ऑफलाइन पद्धत (Offline Process):
- सर्वात आधी तुमच्या तालुक्यातील पंचायत समिती किंवा जिल्ह्यातील जिल्हा परिषद (समाजकल्याण विभाग) कार्यालयात जा.
- तेथून ‘मोफत झेरॉक्स मशीन वाटप योजना’ चा विहित नमुन्यातील अर्ज प्राप्त करा.
- अर्जात विचारलेली सर्व माहिती जसे की नाव, पत्ता, शिक्षण, जन्मतारीख अचूक भरा.
- अर्जासोबत वरील सर्व कागदपत्रांच्या साक्षांकित प्रती जोडा.
- पूर्ण भरलेला अर्ज समाजकल्याण विभागात जमा करा आणि त्याची पोहोच पावती जपून ठेवा.
ऑनलाइन पद्धत (Online Process):
काही प्रगत जिल्ह्यांमध्ये (उदा. पुणे, ठाणे, छत्रपती संभाजीनगर) जिल्हा परिषदेच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून ऑनलाइन अर्ज मागवले जातात. यासाठी जिल्ह्याच्या ZP पोर्टलवर जाऊन ‘Citizen Login’ मधून अर्ज भरावा लागतो.
निवड प्रक्रिया कशी असते? (Selection Process)
- छाननी: अर्ज सादर केल्यानंतर समाजकल्याण विभागाचे अधिकारी अर्जाची आणि कागदपत्रांची छाननी करतात.
- स्थळ पाहणी: काही प्रकरणांमध्ये लाभार्थी महिला जिथे व्यवसाय करणार आहे, त्या जागेची पाहणी केली जाऊ शकते.
- निवड यादी: पात्र महिलांची जिल्हास्तरीय समितीमार्फत निवड केली जाते आणि अंतिम निवड यादी जिल्हा परिषदेच्या नोटीस बोर्डवर किंवा वेबसाईटवर प्रसिद्ध केली जाते.
- वाटप: निवड झालेल्या महिलांना प्रत्यक्ष मशीन किंवा मशीन खरेदीसाठीची रक्कम थेट त्यांच्या बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते.
व्यवसाय सुरू करण्यासाठी टिप्स (Business Growth Tips)
जेव्हा तुम्हाला मशीन मिळेल, तेव्हा तुमचा व्यवसाय यशस्वी करण्यासाठी खालील गोष्टी करा:
- जागेची निवड: तुमचे केंद्र शाळा, महाविद्यालय, तहसील कार्यालय, न्यायालय किंवा ग्रामपंचायत यांसारख्या गर्दीच्या ठिकाणाजवळ असल्यास व्यवसाय जोरात चालेल.
- अतिरिक्त सेवा: केवळ झेरॉक्स न काढता, सोबत लॅमिनेशन, स्पायरल बाइंडिंग, फॉर्म भरणे, तिकीट बुकिंग यांसारख्या सेवा सुरू करा.
- माहिती फलक: तुमच्या केंद्राबाहेर शासनाच्या विविध योजनांचे फलक लावा, ज्यामुळे लोक आकर्षित होतील.
निष्कर्ष
‘मोफत झेरॉक्स मशीन योजना’ ही महाराष्ट्रातील महिलांसाठी एक वरदान आहे. आर्थिक टंचाईमुळे मागे राहणाऱ्या भगिनींना या माध्यमातून स्वतःच्या पायावर उभे राहता येईल. जर तुम्ही पात्र असाल किंवा तुमच्या ओळखीच्या कोणी गरजू महिला असतील, तर त्यांना या योजनेची माहिती नक्की द्या. लक्षात ठेवा, या योजनांचे अर्ज ठराविक कालावधीतच निघतात, त्यामुळे आपल्या जिल्ह्याच्या जिल्हा परिषदेच्या संपर्कात राहणे आवश्यक आहे.
तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली? कमेंट मध्ये नक्की सांगा आणि गरजू महिलांना हा लेख शेअर करा!
Free Xerox Machine Scheme for Women





