Aadhaar Card Address Update : आजच्या डिजिटल युगात आधार कार्ड हे भारतातील सर्वात महत्त्वाचे ओळखपत्र आहे. युनिक आयडेंटिफिकेशन अथॉरिटी ऑफ इंडिया (UIDAI) द्वारे जारी केलेले हे १२ अंकी क्रमांक ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा म्हणून काम करते. बँक खाते उघडणे, सरकारी सबसिडी मिळवणे, नवीन मोबाइल सिम घेणे, शिक्षण संस्थेत प्रवेश घेणे किंवा इतर अनेक सेवा घेताना आधार कार्डची आवश्यकता असते. त्यामुळे आधार कार्डवरील माहिती नेहमी अद्ययावत ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
पत्त्यातील बदल हा सर्वात सामान्य बदल आहे. नोकरी, लग्न, शिक्षण किंवा इतर कारणांमुळे शहर बदलणे, नवीन घरात राहणे किंवा सुरुवातीच्या नोंदणीत चुकीचा पत्ता नोंदवला गेला असेल तर पत्ता अपडेट करणे आवश्यक असते. आता UIDAI ने ऑनलाइन सेवा सुरू केली आहे ज्याद्वारे तुम्ही घरबसल्या स्मार्टफोनवरून पत्ता अपडेट करू शकता. ही प्रक्रिया सोपी आहे आणि फक्त ७५ रुपयांत पूर्ण होते. आता केंद्रावर जाण्याची, रांगा लावण्याची किंवा दलालांच्या हातात पडण्याची गरज नाही.
या लेखात आम्ही आधार कार्डवरील पत्ता ऑनलाइन अपडेट करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया स्टेप बाय स्टेप सांगणार आहोत. आवश्यक कागदपत्रे, संभाव्य अडचणी, टिप्स आणि वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न यांचाही समावेश आहे. जेणेकरून तुम्हाला पूर्ण माहिती मिळेल.
आधार कार्ड म्हणजे काय? Aadhaar Card Address Update
आधार कार्ड २००९ मध्ये सुरू झाले. हे १२ अंकी युनिक नंबर आहे ज्याला बायोमेट्रिक डेटा (फिंगरप्रिंट, आयरिस स्कॅन आणि फेशियल रेकग्निशन) जोडलेले असते. हे फक्त ओळखपत्र नाही तर अनेक सेवांसाठी गेटवे आहे. उत्पन्नकर रिटर्न भरणे, पीएम उज्ज्वला योजनेअंतर्गत एलपीजी सबसिडी, PAN कार्ड लिंक करणे, बँकिंग सेवा इत्यादींसाठी आधार अनिवार्य आहे.
पत्त्याची माहिती विशेषतः महत्त्वाची असते कारण ती तुमच्या निवासस्थानाची पुष्टी करते. चुकीचा पत्ता असल्यास पासपोर्ट, मतदार ओळखपत्र, मालमत्ता नोंदणी किंवा इतर कामांत अडचणी येतात. UIDAI च्या आकडेवारीनुसार दरवर्षी लाखो लोक पत्ता अपडेट करतात. भारतात लोक शिक्षण, नोकरी किंवा कुटुंबासाठी शहरांमध्ये फिरतात, त्यामुळे पत्ता अद्ययावत ठेवणे आवश्यक आहे.
आधार कार्डचा पत्ता अपडेट करण्याची गरज का पडते?
- स्थलांतर: नोकरी, शिक्षण किंवा वैयक्तिक कारणांसाठी नवीन शहरात गेल्यास जुना पत्ता अमान्य ठरतो.
- लग्न किंवा नाव बदल: महिलांना लग्नानंतर पतीच्या पत्त्यावर अपडेट करावे लागते.
- चुकीची माहिती: सुरुवातीच्या नोंदणीत टायपिंग एरर किंवा अपूर्ण माहिती.
- भाड्याने राहणे: भाड्याच्या घरात राहत असाल तरी सध्याचा पत्ता अपडेट करणे फायद्याचे.
- कुटुंबासाठी: मुलं, आई-वडील किंवा इतर अवलंबितांसाठी अपडेट करणे गरजेचे (आयुष्मान भारत, पेन्शन इत्यादींसाठी).
चुकीचा पत्ता असल्यास सेवा नाकारल्या जाऊ शकतात. उदाहरणार्थ, कोविड काळात लसीकरण प्रमाणपत्र किंवा मदत निधी मिळवताना पत्त्याच्या चुकीमुळे अडचणी आल्या.
ऑनलाइन पत्ता अपडेटसाठी आवश्यक गोष्टी
- आधार क्रमांक: १२ अंकी क्रमांक हवा. कार्ड हरवले असेल तर UIDAI वेबसाइटवरून रजिस्टर्ड मोबाइलवरून रिट्रीव्ह करा.
- रजिस्टर्ड मोबाइल नंबर: OTP साठी आवश्यक. नसेल तर प्रथम केंद्रावर अपडेट करा.
- पत्त्याचा पुरावा (PoA): UIDAI मान्य केलेले दस्तऐवज –
- पासपोर्ट
- मतदार ओळखपत्र
- रेशन कार्ड
- बँक स्टेटमेंट/पासबुक (३ महिन्यांपेक्षा जुने नसावे)
- वीज/पाणी/गॅस बिल (३ महिन्यांपेक्षा जुने नसावे)
- टेलिफोन बिल
- मालमत्ता कर रसीद
- भाडे करार (नोंदणीकृत)
- ड्रायव्हिंग लायसन्स
- विमा पॉलिसी
- इतर (गॅझेटेड ऑफिसरचे प्रमाणपत्र, लग्न प्रमाणपत्र इत्यादी) दस्तऐवज स्पष्ट स्कॅन/फोटो असावा (PDF, JPEG, PNG; २ MB पेक्षा कमी).
- स्मार्टफोन/कॉम्प्युटर आणि इंटरनेट: फेशियल ऑथेंटिकेशनसाठी कॅमेरा आवश्यक.
- पेमेंट: ७५ रुपये (UPI, कार्ड, नेट बँकिंग, पेटीएम इत्यादी).
टीप: फक्त पत्ता अपडेटसाठी ऑनलाइन उपलब्ध. बायोमेट्रिक बदलासाठी केंद्र आवश्यक.
स्टेप बाय स्टेप ऑनलाइन प्रक्रिया (mAadhaar अॅपद्वारे)
UIDAI च्या अधिकृत mAadhaar अॅप किंवा myaadhaar.uidai.gov.in वेबसाइटद्वारे करा. अॅप सोपे आहे.
- mAadhaar अॅप डाउनलोड करा
Play Store किंवा App Store वर “mAadhaar” शोधा. UIDAI चे अधिकृत अॅप डाउनलोड करा. इंस्टॉल करून कॅमेरा, स्टोरेज परवानग्या द्या. - लॉग इन करा
आधार क्रमांक टाका → रजिस्टर्ड मोबाइलवर OTP येईल → OTP टाका.
फेशियल ऑथेंटिकेशन: चेहरा फ्रेममध्ये ठेवा, डोळे मिचकावण्यास सांगा. (फेल झाल्यास पुन्हा ट्राय करा किंवा वेबसाइटवर OTP वापरा.) - अपडेट सेक्शनमध्ये जा
“My Aadhaar” किंवा “Update” टॅब → “Update Address” → “Online Address Update” → Proceed. - पत्त्याचा पुरावा अपलोड करा
दस्तऐवज गॅलरीतून निवडा किंवा स्कॅन करा. स्पष्ट असावा. - नवीन पत्ता भरा
घर क्रमांक, गल्ली/परिसर, गाव/शहर, जिल्हा, राज्य, पिन कोड. इंग्रजीत भरा, अॅप स्वयंचलित मराठीत ट्रान्सलिटरेट करेल. पूर्वावलोकन करून तपासा. - पुनरावलोकन आणि ऑथेंटिकेशन
बदल तपासा → फेस स्कॅन किंवा OTP ने पुष्टी करा. - पेमेंट करा
७५ रुपये भरा. यशस्वी झाल्यास Update Request Number (URN) आणि रसीद मिळेल. सेव्ह करा. - सबमिट करा
प्रक्रिया पूर्ण. ७-३० दिवसांत अपडेट होते (काही वेळा ३-४ दिवसांत). SMS/ईमेल येईल.
अपडेट स्टेटस कशी तपासावी?
- अॅपमध्ये: “My Requests” → URN टाका.
- वेबसाइट: myaadhaar.uidai.gov.in → Check Status → आधार क्रमांक + URN.
- हेल्पलाइन: १९४७.
रिजेक्ट झाल्यास कारण सांगितले जाईल. पुन्हा अर्ज करा.
फायदे आणि टिप्स
- घरबसल्या, १०-१५ मिनिटांत पूर्ण.
- ७५ रुपयांत (केंद्रापेक्षा स्वस्त).
- बायोमेट्रिक सुरक्षा.
- ग्रामीण भाग, वृद्ध, विद्यार्थी यांच्यासाठी सोयीस्कर.
- डिजिटल इंडिया मोहिमेशी सुसंगत.
टिप्स:
- दस्तऐवज स्पष्ट असावा.
- स्थिर इंटरनेट वापरा.
- चुकीचा पिनकोड टाळा.
- एकाच वेळी एकच रिक्वेस्ट.
- अडचण आल्यास १९४७ किंवा help@uidai.gov.in वर संपर्क.
पर्यायी पद्धती
ऑनलाइन शक्य नसेल तर आधार सेवा केंद्र (आधार एनरोलमेंट सेंटर) भेट द्या. अपॉइंटमेंट myaadhaar.uidai.gov.in वर बुक करा. पोस्ट ऑफिस, बँकांमध्येही केंद्रे असतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
- दस्तऐवजाशिवाय पत्ता अपडेट करता येईल का? नाही, PoA अनिवार्य.
- ७५ रुपये परत मिळतात का? सामान्यतः नाही, पण पुन्हा अर्ज करता येतो.
- किती वेळा अपडेट करता येईल? मर्यादा नाही.
- मोबाइल नंबर नसेल तर? प्रथम अपडेट करा.
- एनआरआय करता येईल का? हो, पण अतिरिक्त व्हेरिफिकेशन.
- तात्काळ अपडेट होते का? नाही, प्रोसेसिंग लागते.
- फेशियल ऑथेंटिकेशन अनिवार्य? अॅपमध्ये हो, वेबसाइटवर OTP पर्याय.
- इतरासाठी अपडेट करता येईल का? संमती आणि बायोमेट्रिक्ससह.
- मराठीत अपडेट करता येईल का? इंग्रजीत भरा, अॅप ट्रान्सलिटरेट करते (मराठी उपलब्ध).
- वयाची मर्यादा? नाही, अल्पवयीनसाठी पालक संमती.
आधार कार्डवरील पत्ता ऑनलाइन अपडेट करणे हे डिजिटल भारताचे एक उत्तम उदाहरण आहे. फक्त ७५ रुपयांत आणि काही मिनिटांत तुम्ही तुमची ओळख अद्ययावत ठेवू शकता. नवीन शहरात गेलात, लग्न झाले किंवा कुटुंबासाठी अपडेट करायचे असेल तर आजच करा. ही माहिती मित्र-नातेवाइकांसोबत शेअर करा.
सर्वात नवीन माहितीसाठी नेहमी uidai.gov.in किंवा myaadhaar.uidai.gov.in पहा. अद्ययावत राहा, सुरक्षित राहा!
Aadhaar Card Address Update