High-Security Registration Plate – महाराष्ट्र राज्यातील वाहनधारकांसाठी सध्या एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि चर्चेचा विषय म्हणजे HSRP (High-Security Registration Plate) अर्थात उच्च सुरक्षा नोंदणी क्रमांक पाटी. जर तुमच्याकडे जुने वाहन असेल आणि तुम्ही अद्याप नवीन नंबर प्लेट बसवली नसेल, तर तुमच्या मनात अनेक प्रश्न असतील. ३१ डिसेंबर २०२५ ही शेवटची मुदत संपल्यानंतर आता आरटीओ (RTO) दंड आकारणार का? की पुन्हा मुदतवाढ मिळणार?
या लेखात आपण या सर्व प्रश्नांची उत्तरे आणि परिवहन विभागाचा नेमका निर्णय काय आहे, हे सविस्तर जाणून घेणार आहोत.
HSRP नंबर प्लेट म्हणजे काय आणि ती का महत्त्वाची आहे?
HSRP ही एक अल्युमिनियमने बनलेली नंबर प्लेट असते, जी वाहनाच्या सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. या प्लेटवर एक क्रोमियम-आधारित ‘होलोग्राम’ असतो, तसेच एक युनिक लेझर कोड असतो जो वाहनाच्या इंजिन आणि चेसिस नंबरशी लिंक केलेला असतो.
याचे फायदे:
- वाहन चोरीला आळा: ही प्लेट सहज काढता येत नाही किंवा बदलता येत नाही.
- एकसमानता: सर्व वाहनांच्या नंबर प्लेटचा आकार आणि फॉन्ट सारखाच असतो.
- डिजिटल ट्रॅकिंग: गुन्हेगारी कृत्यांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या वाहनांचा शोध घेणे सोपे जाते.
मुदत संपली, तरीही कारवाई का नाही? (मोठा दिलासा)
जुन्या वाहनांना ही प्लेट बसवण्यासाठी दिलेली ३१ डिसेंबर २०२५ ची अंतिम मुदत आता संपली आहे. नियमानुसार, १ जानेवारी २०२६ पासून मोठ्या प्रमाणावर दंडात्मक कारवाई होणे अपेक्षित होते. मात्र, वाहनधारकांसाठी आनंदाची बातमी अशी की, परिवहन विभागाने सध्या कोणतीही कडक कारवाई न करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
या निर्णयामागील मुख्य कारणे:
राज्यात जुन्या गाड्यांना नंबर प्लेट बसवण्यासाठी यापूर्वी रोमजार्टा सेफ्टी सिस्टिम, रियल मेजॉन इंडिया आणि एफ टी ए एचएसआरपी सोल्यूशन्स या तीन एजन्सींची नियुक्ती करण्यात आली होती. मात्र, आता या कंत्राटदारांची मुदत संपली आहे.
सध्या परिवहन विभाग नवीन निविदा प्रक्रिया (Tender Process) राबवत आहे. जोपर्यंत नवीन एजन्सीची निवड होऊन काम पूर्ण क्षमतेने सुरू होत नाही, तोपर्यंत वाहनधारकांवर कारवाईचा बडगा उचलला जाणार नाही, असे संकेत मिळत आहेत.
दंडाची तरतूद काय आहे?
जरी सध्या कारवाई थांबली असली, तरी शासनाने यापूर्वी जाहीर केलेले दंडाचे नियम अत्यंत कडक आहेत. हे नियम जाणून घेणे भविष्यातील आर्थिक फटका टाळण्यासाठी आवश्यक आहे:
| परिस्थिती | संभाव्य दंड |
| ऑनलाइन नोंदणी केली आहे पण प्लेट बसवली नाही | ₹ १,००० |
| कोणतीही प्रक्रिया सुरू केली नाही (नोंदणीच केलेली नाही) | ₹ १०,००० |
सध्या एजन्सी बदलण्याच्या प्रक्रियेमुळे या दंडाची अंमलबजावणी स्थगित करण्यात आली आहे. मात्र, नवीन कंत्राटदार येताच ही मोहीम पुन्हा तीव्र होऊ शकते.
महाराष्ट्रातील सद्यस्थिती: आकडेवारी काय सांगते?
राज्यातील वाहनांच्या संख्येचा विचार करता, अद्याप एक मोठा टप्पा गाठणे बाकी आहे.
- एकूण जुनी वाहने: सुमारे २ कोटी १० लाख.
- नोंदणी झालेली वाहने: ९७ लाख.
- प्रत्यक्षात प्लेट बसवलेली वाहने: ७५ लाख.
याचाच अर्थ अजूनही १ कोटी ३० लाखांहून अधिक वाहने नवीन नंबर प्लेटच्या प्रतीक्षेत आहेत. इतक्या मोठ्या प्रमाणावर काम प्रलंबित असल्यामुळेच प्रशासनाला कारवाईचा निर्णय मागे घ्यावा लागला आहे.
ज्यांनी आधीच बुकिंग केले आहे त्यांनी काय करावे? High-Security Registration Plate
जर तुम्ही ‘BookMyHSRP’ किंवा अधिकृत पोर्टलवरून आधीच ऑनलाइन बुकिंग केले असेल आणि तुम्हाला फिटमेंटसाठी तारीख मिळाली असेल, तर परिवहन आयुक्तांनी खालील सूचना दिल्या आहेत:
- नियोजित वेळेवर जा: तुम्हाला मिळालेल्या तारीख आणि वेळेनुसार संबंधित फिटमेंट केंद्रावर जाऊन प्लेट बसवून घ्या.
- पावती जपून ठेवा: जर पोलिसांनी विचारणा केली, तर तुमच्याकडे असलेली ऑनलाइन पेमेंटची पावती (Receipt) दाखवा. यामुळे तुमच्यावर दंड होणार नाही.
- एजन्सी बदलली तरी जुने बुकिंग वैध: नवीन एजन्सी येईपर्यंत जुन्या नियुक्त केंद्रांवर काम सुरू राहण्याची शक्यता आहे, त्यामुळे गोंधळून जाऊ नका.
नवीन एजन्सी आल्यावर काय बदलतील?
नवीन एजन्सीची निवड झाल्यानंतर प्रक्रियेत अधिक सुसूत्रता येण्याची शक्यता आहे:
- जादा केंद्रे: नवीन कंत्राटदाराला अधिक फिटमेंट सेंटर्स उघडण्याच्या अटी घातल्या जाऊ शकतात.
- होम डिलिव्हरी: काही शहरांमध्ये नंबर प्लेट घरपोच बसवण्याची सुविधा अधिक प्रभावीपणे राबवली जाऊ शकते.
- वेळेची बचत: नोंदणी केल्यानंतर मिळणारी तारीख जवळची मिळण्याची शक्यता आहे.
वाहनधारकांसाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स
१. घाई करू नका, पण दुर्लक्षही करू नका: सध्या कारवाई नाही म्हणून शांत बसू नका. नवीन निविदा प्रक्रिया पूर्ण होताच अचानक मुदत संपण्याची शक्यता असते.
२. अधिकृत वेबसाइटचाच वापर करा: नंबर प्लेटसाठी नोंदणी करताना केवळ सरकारमान्य पोर्टलवरूनच करा. फसवणुकीपासून सावध राहा.
३. कागदपत्रे तपासा: प्लेट बसवताना तुमच्या आरसी बुकवर (RC Book) असलेला तपशील आणि नंबर प्लेटवरील तपशील जुळतो का, याची खात्री करा.
निष्कर्ष :
HSRP नंबर प्लेट बसवणे हे केवळ कायदेशीर बंधन नसून तुमच्या वाहनाच्या सुरक्षिततेसाठी उचललेले एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. मुदत संपली असली तरी प्रशासनाने दिलेला हा ‘ग्रेस पिरीयड’ केवळ तांत्रिक कारणास्तव आहे. त्यामुळे लवकरात लवकर आपली नोंदणी पूर्ण करून संभाव्य १०,००० रुपयांच्या दंडापासून स्वतःचा बचाव करा.
परिवहन विभागाकडून नवीन मुदतवाढ किंवा नवीन एजन्सीबाबत अधिकृत घोषणा होताच, आम्ही तुम्हाला या ब्लॉगद्वारे नक्की कळवू.
Disclaimer: ही माहिती उपलब्ध बातम्या आणि शासकीय परिपत्रकांवर आधारित आहे. अधिकृत माहितीसाठी नेहमी आपल्या स्थानिक आरटीओ कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
High-Security Registration Plate
