MahaDBT Krishi Yantrikaran new updates – महाराष्ट्रातील शेती व्यवसायाला आधुनिकतेची जोड देण्यासाठी राज्य सरकार विविध योजना राबवत असते. यामध्ये ‘कृषी यांत्रिकीकरण उपअभियान’ ही सर्वात महत्त्वाची योजना मानली जाते. मात्र, गेल्या काही काळापासून या योजनेतील अनुदानाच्या मर्यादेमुळे शेतकरी काहीसे चिंतेत होते. ५ जून २०२५ च्या नियमांनुसार, शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या अनुदानावर १ लाख रुपयांची मर्यादा घालण्यात आली होती. ही अट शेतकऱ्यांच्या प्रगतीत अडथळा ठरत होती. पण आता सरकारने यावर मोठा निर्णय घेतला असून, १ लाख रुपयांची ही जाचक मर्यादा पूर्णपणे रद्द केली आहे.
या लेखामध्ये आपण पाहणार आहोत की, या निर्णयाचा नेमका फायदा कोणाला होणार, नवीन नियम काय आहेत आणि महाडीबीटी पोर्टलद्वारे तुम्ही याचा लाभ कसा घेऊ शकता.
कृषी यांत्रिकीकरण योजनेतील महत्त्वाचा बदल काय?
पूर्वीच्या नियमांनुसार, जर एखाद्या शेतकऱ्याने एकाच आर्थिक वर्षात महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवर विविध अवजारांसाठी अर्ज केला आणि त्याची निवड झाली, तर त्याला मिळणाऱ्या एकूण अनुदानावर मर्यादा होती.
- जुना नियम: एका वर्षात जास्तीत जास्त १ लाख रुपये अनुदान किंवा निवड झालेली ३-४ अवजारे यापैकी जे कमी असेल, तितकाच लाभ मिळत होता.
- नवा बदल: आता ही १ लाख रुपयांची मर्यादा पूर्णपणे हटवण्यात आली आहे. याचा अर्थ, जर तुमची निवड रोटाव्हेटर, नांगर आणि पेरणी यंत्र अशा तीनही साधनांसाठी झाली असेल आणि त्यांचे एकत्रित अनुदान १.५ लाख किंवा २ लाख होत असेल, तर आता तुम्हाला ते पूर्ण अनुदान मिळणार आहे.
शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने हा निर्णय का महत्त्वाचा आहे?
भारतीय शेतीमध्ये सध्या मजुरांची मोठी टंचाई भासत आहे. अशा परिस्थितीत शेती कामांसाठी ट्रॅक्टर, रोटाव्हेटर, पॉवर टिलर यांसारखी आधुनिक यंत्रे असणे ही काळाची गरज बनली आहे.
या निर्णयाचे फायदे खालीलप्रमाणे आहेत:
- आर्थिक ओझे कमी होणार: महागडी यंत्रे खरेदी करताना शेतकऱ्यांना स्वतःच्या खिशातून मोठी रक्कम टाकावी लागत होती. आता पूर्ण अनुदान मिळणार असल्याने आर्थिक भार कमी होईल.
- एकाच वेळी अनेक अवजारे: शेतकऱ्यांना आता वेगवेगळ्या वर्षांची वाट पाहावी लागणार नाही. ते एकाच वर्षात आपल्या शेतीसाठी आवश्यक असलेली सर्व यंत्रसामग्री खरेदी करू शकतील.
- उत्पादन खर्चात घट: यंत्रांच्या वापरामुळे कामे वेळेत पूर्ण होतात आणि मजुरीवर होणारा खर्च वाचतो, ज्यामुळे पर्यायाने नफा वाढतो.
महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टल आणि निवड प्रक्रिया MahaDBT Krishi Yantrikaran new updates
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांना ‘महाडीबीटी शेतकरी योजना’ या पोर्टलवर नोंदणी करावी लागते.
अर्जाची प्रक्रिया:
- शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी पोर्टलवर जाऊन ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ या घटकाखाली अर्ज करणे आवश्यक आहे.
- अर्जाची छाननी झाल्यानंतर संगणकीय सोडत (Lottery) काढली जाते.
- ज्या शेतकऱ्यांची निवड लॉटरीमध्ये होते, त्यांना आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात.
- कागदपत्रांच्या पडताळणीनंतर पूर्वसंमती (Pre-sanction) दिली जाते, त्यानंतरच अवजारांची खरेदी करावी लागते.
ट्रॅक्टर अनुदानाचे नियम आणि स्वरूप
जरी इतर अवजारांवरील मर्यादा हटवली असली, तरी ट्रॅक्टर अनुदानाचे नियम ५ जून २०२५ च्या मार्गदर्शक सूचनांनुसारच राहतील. हे नियम खालीलप्रमाणे आहेत:
| प्रवर्ग (Category) | अनुदानाची रक्कम (अंदाजे) |
| अनुसूचित जाती (SC) / अनुसूचित जमाती (ST) | ₹ १.२५ लाख |
| अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकरी | ₹ १.२५ लाख |
| महिला शेतकरी | ₹ १.२५ लाख |
| सर्वसाधारण प्रवर्ग (General) | ₹ १.०० लाख |
टीप: अनुदानाची ही रक्कम थेट लाभार्थ्यांच्या आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात (DBT द्वारे) जमा केली जाते.
योजनेतील महत्त्वाची तांत्रिक अट
मर्यादा रद्द झाली असली तरी, शासनाने एक महत्त्वाची तांत्रिक अट कायम ठेवली आहे. ती म्हणजे: “एका लाभार्थ्याला एकाच घटकासाठी (उदा. रोटाव्हेटर) दोनदा लाभ घेता येणार नाही.” याचा अर्थ असा की, तुम्ही तुमच्या संपूर्ण आयुष्यात एकदा एका यंत्रावर अनुदान घेतले असेल, तर पुन्हा त्याच यंत्रासाठी तुम्ही पात्र ठरणार नाही. मात्र, तुम्ही इतर नवीन प्रकारच्या यंत्रांसाठी नक्कीच अर्ज करू शकता.
शेतीमध्ये यांत्रिकीकरणाचे महत्त्व
आजच्या स्पर्धात्मक युगात पारंपारिक शेतीपेक्षा यांत्रिक शेती अधिक फायदेशीर ठरत आहे.
- वेळेची बचत: ट्रॅक्टरचलित अवजारांमुळे तासनतासांचे काम मिनिटांत पूर्ण होते.
- अचूकता: पेरणी यंत्रांमुळे बियाण्यांची पेरणी योग्य खोलीवर आणि योग्य अंतरावर होते, ज्यामुळे उगवण चांगली होते.
- मजूर टंचाईवर मात: ग्रामीण भागात मजुरांच्या वाढत्या दरामुळे शेती परवडत नाहीये, अशा वेळी यांत्रिकीकरण हाच एकमेव पर्याय आहे.
आवश्यक कागदपत्रे
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी शेतकऱ्यांकडे खालील कागदपत्रे असणे आवश्यक आहे:
- ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा.
- आधार कार्ड (बँक खात्याशी लिंक असलेले).
- जातीचा दाखला (SC/ST प्रवर्गासाठी).
- बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची छायांकित प्रत.
- खरेदी करावयाच्या अवजाराचे अधिकृत कोटेशन (निवड झाल्यावर).
निष्कर्ष
राज्य सरकारने अनुदानाची १ लाख रुपयांची मर्यादा रद्द करून खऱ्या अर्थाने बळीराजाला बळ दिले आहे. यामुळे आता मध्यम आणि लहान शेतकरी देखील मोठ्या प्रमाणात आधुनिक यंत्रसामग्री खरेदी करू शकतील. महाडीबीटी पोर्टलवर पारदर्शकपणे होणाऱ्या या प्रक्रियेमुळे जास्तीत जास्त पात्र शेतकऱ्यांना या योजनेचा फायदा होणार आहे. जर तुम्ही अद्याप अर्ज केला नसेल, तर त्वरित महाडीबीटी पोर्टलवर जाऊन आपला अर्ज नोंदवा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
१. ही मर्यादा सर्व अवजारांसाठी रद्द झाली आहे का?
हो, ट्रॅक्टर वगळता इतर सर्व अवजारांच्या एकत्रित अनुदानावर असलेली १ लाखांची मर्यादा आता हटवण्यात आली आहे.
२. ट्रॅक्टरसाठी किती अनुदान मिळेल?
प्रवर्गानुसार १ लाख ते १.२५ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळू शकते.
३. अर्ज कोठे करावा?
तुम्ही महाराष्ट्र सरकारच्या अधिकृत MahaDBT Farmer Portal वर जाऊन अर्ज करू शकता.
४. मला एकाच वेळी ५ अवजारे घेता येतील का?
हो, जर तुमची लॉटरीमध्ये निवड झाली असेल, तर तुम्ही आता कोणत्याही आर्थिक मर्यादेशिवाय ती अवजारे खरेदी करू शकता.
MahaDBT Krishi Yantrikaran new updates
