PAN Aadhaar Link – आजच्या काळात पॅन कार्ड (PAN Card) हे केवळ एक ओळखपत्र नसून आपल्या आर्थिक जीवनाचा कणा आहे. बँक खाते उघडण्यापासून ते शेअर बाजारात गुंतवणूक करण्यापर्यंत प्रत्येक पावलावर आपल्याला पॅन कार्डची गरज भासते. मात्र, तुम्ही जर अजूनही तुमचे पॅन कार्ड आधारशी लिंक केलेले नसेल, तर तुमच्यासाठी धोक्याची घंटा वाजली आहे.
आयकर विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, पॅन-आधार लिंकिंगची अंतिम मुदत ३१ डिसेंबर २०२५ रोजी संपली आहे. आता १ जानेवारी २०२६ पासून ज्यांचे कार्ड लिंक नाही, त्यांना अनेक कायदेशीर आणि आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. या लेखात आपण पॅन कार्ड निष्क्रिय झाल्यामुळे होणारे परिणाम, दंड आणि ते पुन्हा सक्रिय कसे करावे, याबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
पॅन कार्ड आणि आधार लिंकिंग: नेमकी परिस्थिती काय आहे?
सेंट्रल बोर्ड ऑफ डायरेक्ट टैक्सेस (CBDT) ने वारंवार मुदतवाढ देऊन करदात्यांना पॅन आणि आधार जोडण्याचे आवाहन केले होते. ज्यांनी १ ऑक्टोबर २०२४ पूर्वी पॅन कार्ड काढले होते, त्यांच्यासाठी २०२५ अखेरपर्यंतची वेळ देण्यात आली होती. मात्र, आता ही वेळ निघून गेली आहे.
सध्याची स्थिती:
- ज्यांचे पॅन-आधार लिंक नाही, त्यांचे कार्ड आता ‘Inoperative’ (निष्क्रिय) झाले आहे.
- नव्या वर्षात (२०२६) आता कोणत्याही आर्थिक व्यवहारासाठी हे कार्ड वैध ठरणार नाही.
- लिंकिंगसाठी आता १,००० रुपये विलंब शुल्क (Late Fee) भरणे अनिवार्य आहे.
पॅन कार्ड निष्क्रिय झाल्यामुळे होणारे १० गंभीर परिणाम
पॅन कार्ड केवळ कागदाचा तुकडा नाही. ते निष्क्रिय झाल्यामुळे तुमच्या दैनंदिन जीवनावर खालीलप्रमाणे परिणाम होऊ शकतात:
बँकिंग व्यवहार ठप्प होतील
जर तुमचे पॅन कार्ड निष्क्रिय असेल, तर तुम्ही नवीन बँक खाते उघडू शकणार नाही. तसेच, तुमच्या अस्तित्वात असलेल्या खात्यामध्ये ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त व्यवहार करताना अडचणी येतील. केवायसी (KYC) अपडेट न झाल्यामुळे खाते गोठवले जाऊ शकते.
आयकर परतावा (Income Tax Refund) अडकणार
सर्वात मोठा फटका करदात्यांना बसेल. जर तुमचे पॅन कार्ड सक्रिय नसेल, तर प्राप्तिकर विभाग तुमचा ‘इनकम टॅक्स रिफंड’ जारी करणार नाही. जोपर्यंत तुम्ही दंड भरून कार्ड लिंक करत नाही, तोपर्यंत तुमचे हक्काचे पैसे सरकारकडे अडकून राहतील.
टीडीएस (TDS) आणि टीसीएस (TCS) चा वाढीव दर
नियम असा आहे की, जर तुमच्याकडे वैध पॅन कार्ड नसेल, तर तुमच्या उत्पन्नावर कापला जाणारा TDS हा दुप्पट किंवा थेट २०% दराने कापला जाऊ शकतो. यामुळे तुमच्या हातात येणारा पगार किंवा नफा कमी होईल.
शेअर बाजार आणि म्युच्युअल फंड गुंतवणूक
गुंतवणूकदारांसाठी ही मोठी समस्या आहे. डीमॅट खाते कार्यरत ठेवण्यासाठी पॅन अनिवार्य असते. कार्ड निष्क्रिय झाल्यास तुम्ही नवीन शेअर्स खरेदी करू शकणार नाही किंवा म्युच्युअल फंडमधील तुमची ‘एसआयपी’ (SIP) थांबवली जाऊ शकते.
मालमत्ता खरेदी-विक्रीत अडथळे
जर तुम्ही ५ लाखांपेक्षा जास्त किमतीची मालमत्ता खरेदी किंवा विक्री करत असाल, तर पॅन कार्ड असणे आवश्यक असते. निष्क्रिय कार्डमुळे कायदेशीर नोंदणी प्रक्रियेत अडथळे येऊ शकतात आणि तुम्हाला दंड भरावा लागू शकतो.
दंड आणि शुल्काची तरतूद
आयकर विभागाने स्पष्ट केले आहे की, आता विनामूल्य लिंकिंगची सुविधा उपलब्ध नाही.
- १,००० रुपये दंड: आधारशी पॅन लिंक करण्यासाठी तुम्हाला ‘चलन’ द्वारे १,००० रुपये भरावे लागतील.
- दंडाची प्रक्रिया: हा दंड भरल्यानंतर साधारणतः ४ ते ५ कामकाजाच्या दिवसांत तुमचे पॅन कार्ड पुन्हा सक्रिय होण्यास सुरुवात होते.
तुमचे पॅन कार्ड सक्रिय आहे की नाही? कसे तपासावे?
अनेकदा आपल्याला वाटते की आपले कार्ड लिंक आहे, पण तांत्रिक कारणांमुळे ते राहून गेलेले असते. खालील स्टेप्स वापरून स्टेटस तपासा:
- आयकर विभागाच्या अधिकृत पोर्टलवर (www.incometax.gov.in) जा.
- ‘Quick Links’ विभागात ‘Link Aadhaar Status’ वर क्लिक करा.
- तुमचा १० अंकी पॅन नंबर आणि १२ अंकी आधार नंबर टाका.
- ‘View Link Aadhaar Status’ वर क्लिक करा.
- जर तिथे “Your PAN is already linked to Aadhaar” असा मेसेज आला, तर काळजी करण्याची गरज नाही.
आता पॅन आणि आधार लिंक कसे करावे? PAN Aadhaar Link
जर तुमचे कार्ड निष्क्रिय झाले असेल, तर घाबरून न जाता खालील प्रक्रियेचा अवलंब करा:
स्टेप १: दंड भरणे
- e-Filing पोर्टलवर जा आणि ‘Link Aadhaar’ पर्यायावर क्लिक करा.
- पॅन आणि आधार नंबर टाका.
- ‘Continue to Pay Through e-Pay Tax’ वर क्लिक करा.
- पॅन नंबर पुन्हा कन्फर्म करा आणि मोबाईल नंबर टाकून OTP व्हेरिफाय करा.
- AY 2026-27 निवडा (सध्याच्या वर्षानुसार) आणि ‘Other Receipts (500)’ हा प्रकार निवडून १,००० रुपये भरा.
स्टेप २: लिंकिंगची विनंती सबमिट करणे
- पैसे भरल्यानंतर ४-५ दिवसांनी पुन्हा पोर्टलवर या.
- तुमचा पॅन आणि आधार माहिती भरून ‘Validate’ करा.
- तुमच्या नावातील स्पेलिंग (आधार आणि पॅनवर सारखे असावे) तपासा आणि ‘Link Aadhaar’ वर क्लिक करा.
कोणाला यातून सूट आहे? (Exemptions)
काही विशिष्ट प्रवर्गातील लोकांसाठी पॅन-आधार लिंकिंग अनिवार्य नाही:
- ८० वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वयाचे नागरिक (Super Senior Citizens).
- जे भारताचे नागरिक नाहीत (Non-Residents).
- आसाम, मेघालय आणि जम्मू-काश्मीर या राज्यांतील रहिवासी (विशिष्ट अटींनुसार).
सामान्य चुका ज्या टाळल्या पाहिजेत
१. नावातील तफावत: जर तुमच्या पॅन कार्डवर नाव ‘Suresh Kumar’ असेल आणि आधारवर ‘Suresh Rao’ असेल, तर लिंकिंग अयशस्वी होईल. अशा वेळी आधी एका दस्तऐवजात नाव दुरुस्त करून घ्या.
२. जन्मतारीख: दोन्ही कागदपत्रांवर जन्मतारीख समान असणे आवश्यक आहे.
३. चुकीची वेबसाईट: फसवणूक टाळण्यासाठी फक्त सरकारी वेबसाईटचाच वापर करा. कोणत्याही अनोळखी लिंकवर क्लिक करून पैसे भरू नका.
निष्कर्ष :
पॅन कार्ड निष्क्रिय होणे म्हणजे केवळ एक तांत्रिक समस्या नसून ती एक मोठी आर्थिक अडचण आहे. यामुळे तुमच्या पतमानांकन (Credit Score) वर परिणाम होऊ शकतो आणि कर्जासाठी अर्ज करताना अडचण येऊ शकते. २०२६ हे वर्ष सुरू झाले असून कडक नियमांची अंमलबजावणी सुरू झाली आहे. त्यामुळे, जर तुम्ही अजूनही हे काम केले नसेल, तर आजच १,००० रुपये दंड भरून आपले आर्थिक व्यवहार सुरक्षित करा.
Disclaimer: हा लेख केवळ माहितीसाठी आहे. कोणत्याही आर्थिक निर्णयापूर्वी किंवा टॅक्स भरण्यापूर्वी अधिकृत आयकर संकेतस्थळाला भेट द्या किंवा टॅक्स सल्लागाराचा सल्ला घ्या.
PAN Aadhaar Link
