Petrol Diesel Price Maharashtra Today – दैनंदिन जीवनात इंधनाचे दर हा प्रत्येक सामान्य माणसाच्या खिशावर परिणाम करणारा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. तुम्ही नोकरीसाठी दुचाकीने जात असाल, मालवाहतूक करत असाल किंवा शेतकरी म्हणून ट्रॅक्टर वापरत असाल; पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती तुमच्या बजेटचे गणित ठरवतात. आज, १२ जानेवारी २०२६ रोजी महाराष्ट्रातील विविध शहरांमधील इंधन दरांची स्थिती काय आहे? जागतिक घडामोडींचा आपल्या इंधनाच्या किमतीवर कसा परिणाम होतो? या सर्व प्रश्नांची उत्तरे आपण या विशेष लेखामध्ये शोधणार आहोत.
महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांमधील इंधन दर Petrol Diesel Price Maharashtra Today
महाराष्ट्राच्या भौगोलिक रचनेनुसार आणि वाहतूक खर्चामुळे प्रत्येक शहरात इंधनाचे दर थोडे वेगळे असतात. खालील तक्त्यामध्ये आजचे ताजे दर दिले आहेत:
| शहर | पेट्रोल (प्रति लिटर) | डिझेल (प्रति लिटर) | स्थिती |
| मुंबई | ₹१०४.२१ | ₹९०.०३ | स्थिर |
| पुणे | ₹१०३.८८ | ₹९०.४१ | कोणताही बदल नाही |
| नागपूर | ₹१०३.९८ | ₹९०.५५ | स्थिर |
| छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) | ₹१०५.२६ | ₹९१.७५ | किंचित वाढ |
| नाशिक | ₹१०४.४० | ₹९०.५० | स्थिर |
| कोल्हापूर | ₹१०४.६७ | ₹९०.८५ | स्थिर |
| सोलापूर | ₹१०४.८३ | ₹९१.०० | स्थिर |
| ठाणे | ₹१०४.३५ | ₹९०.१५ | स्थिर |
महत्त्वाची नोंद: हे दर दररोज सकाळी ६ वाजता बदलतात. वरील दर पेट्रोलियम कंपन्यांनी जाहीर केलेल्या अधिकृत माहितीनुसार आहेत.
ADS
इंधनाचे दर कसे ठरवले जातात?
अनेकांना प्रश्न पडतो की, पेट्रोल आणि डिझेलचे दर दररोज का बदलतात? हे समजून घेण्यासाठी आपल्याला ‘डायनॅमिक फ्युएल प्राइसिंग’ ही संकल्पना समजून घ्यावी लागेल.
आंतरराष्ट्रीय क्रूड ऑइल (कच्चे तेल)
भारत आपल्या गरजेच्या ८०% पेक्षा जास्त तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती (Brent Crude) वाढल्या की भारतातही भाव वाढतात. सध्या क्रूड ऑइलचा दर $६३ ते $६४ प्रति बॅरल दरम्यान असल्याने भारतीय बाजारात स्थिरता आहे.
रुपया-डॉलर विनिमय दर
कच्चे तेल खरेदी करण्यासाठी भारताला अमेरिकन डॉलर्समध्ये पैसे द्यावे लागतात. जर रुपया कमकुवत झाला (उदा. $१ = ₹९०), तर तेल आयात करणे महाग होते आणि परिणामी देशांतर्गत पेट्रोल-डिझेलचे भाव वाढतात.
केंद्र आणि राज्य सरकारचा कर
इंधनाच्या मूळ किमतीवर दोन प्रकारचे कर लावले जातात:
- सेंट्रल एक्साइज ड्यूटी: केंद्र सरकारकडून लावला जाणारा कर.
- VAT (व्हॅल्यू ॲडेड टॅक्स): राज्य सरकारकडून लावला जाणारा कर.
महाराष्ट्रात शहरानुसार दरात फरक का असतो?
तुम्ही पाहिले असेल की मुंबईत पेट्रोल स्वस्त असते तर औरंगाबाद किंवा नांदेडमध्ये महाग. याचे मुख्य कारण म्हणजे व्हॅट (VAT) आणि वाहतूक खर्च (Freight Charges).
- मुंबई, ठाणे आणि नवी मुंबई: येथे पेट्रोलवर सुमारे ४७.९४% VAT आणि डिझेलवर २८.४१% VAT आकारला जातो. तरीही रिफायनरी जवळ असल्याने वाहतूक खर्च कमी असतो.
- उर्वरित महाराष्ट्र: इतर शहरांत पेट्रोलवर ४६.८१% आणि डिझेलवर २५.३८% VAT आहे. परंतु, इंधन डेपोपासून शहरापर्यंतचा वाहतूक खर्च दरांमध्ये वाढ करतो.
जानेवारी २०२६ मधील दरांचा कल
जानेवारी महिन्याच्या सुरुवातीपासून महाराष्ट्रात इंधन दरांमध्ये मोठी खळबळ उडालेली नाही.
- पेट्रोलचा प्रवास: ₹१०४.२१ ते ₹१०४.५३ च्या दरम्यान राहिला आहे.
- डिझेलचा प्रवास: ₹९०.४१ ते ₹९१.५३ च्या दरम्यान राहिला आहे.
गेल्या १० दिवसांत केवळ ०.०० ते ०.१८ पैशांचे किरकोळ चढ-उतार पाहायला मिळाले आहेत. ही स्थिरता सामान्य ग्राहकांसाठी आणि वाहतूकदारांसाठी दिलासादायक आहे.
डिझेल पेट्रोलपेक्षा स्वस्त का असते?
हा प्रश्न अनेकदा विचारला जातो. याचे साधे उत्तर म्हणजे लोकहित आणि अर्थकारण.
- कमी कर: सरकारने डिझेलवर पेट्रोलच्या तुलनेत कमी व्हॅट आणि एक्साइज लावला आहे.
- वाहतूक आणि शेती: भारताची मालवाहतूक आणि शेती पूर्णपणे डिझेलवर अवलंबून आहे. जर डिझेल महाग झाले, तर भाजीपाला, अन्नधान्य आणि सर्वच वस्तूंच्या किमती वाढून महागाई गगनाला भिडू शकते. त्यामुळे डिझेलचे दर नियंत्रित ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातो.
शेतकरी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर होणारा परिणाम
महाराष्ट्र हा कृषीप्रधान देश आहे. रब्बी हंगामाची कामे सध्या जोरात सुरू आहेत.
- ट्रॅक्टर आणि अवजारे: नांगरणी, पेरणी आणि मळणीसाठी डिझेलचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
- सिंचन: ज्या भागात वीज नाही, तिथे पंप चालवण्यासाठी डिझेल लागते.
- वाहतूक: शेतमाल बाजारात नेण्यासाठी पिकअप व्हॅन्स आणि ट्रक डिझेलवर चालतात.
सल्ला: शेतकरी मित्रांनी डिझेल खरेदी करताना पक्क्या बिलाची मागणी करावी आणि इंधनाची शुद्धता तपासावी. दरांमध्ये मोठी वाढ होण्याचे संकेत सध्या तरी नाहीत, त्यामुळे साठेबाजी करण्याची गरज नाही.
जागतिक परिस्थिती आणि भविष्यातील अंदाज
२०२६ मध्ये जागतिक राजकारण (Geopolitics) वेगाने बदलत आहे. मध्यपूर्वेतील तणाव किंवा रशिया-युक्रेन वादात होणारे बदल क्रूड ऑइलच्या किमती ठरवतात. जर क्रूड ऑइल $७० च्या वर गेले, तर भारतात इंधन दरवाढ अटळ आहे. मात्र, सध्या जागतिक मागणी मंदावलेली असल्याने दरांमध्ये घसरण होण्याची किंवा स्थिरता राहण्याची दाट शक्यता आहे.
इंधन बचत कशी करावी?
इंधनाचे दर आपल्या हातात नसले, तरी त्याची बचत आपण नक्कीच करू शकतो:
- गाडीची सर्व्हिसिंग: वेळेवर सर्व्हिसिंग केल्याने इंजिनची कार्यक्षमता वाढते आणि इंधन कमी लागते.
- टायर प्रेशर: टायरमध्ये हवा योग्य प्रमाणात असल्यास मायलेज सुधारते.
- एसीचा वापर: हायवेवर गाडी चालवताना खिडक्या उघड्या ठेवण्याऐवजी एसी वापरणे चांगले, पण शहरात ट्रॅफिकमध्ये एसी बंद ठेवल्यास बचत होते.
- ट्रॅफिकमध्ये इंजिन बंद करा: जर सिग्नल ३० सेकंदांपेक्षा जास्त असेल, तर इंजिन बंद करण्याची सवय लावा.
अधिकृत दर कसे तपासावेत?
दररोज सकाळी ६ वाजता नवीन दर जाहीर होतात. तुम्ही खालील मार्गांनी ते पाहू शकता:
- SMS द्वारे: ‘RSP <स्पेस> पेट्रोल पंप कोड’ टाईप करून ९२२४९९२२४९ वर पाठवा.
- Apps: ‘Fuel@IOCL’ किंवा ‘HP Pay’ ॲप्स डाऊनलोड करा.
- वेबसाइट: अधिकृत पेट्रोलियम कंपन्यांच्या वेबसाइटवर जाऊन तुमच्या शहराचा पिनकोड टाकून दर तपासा.
निष्कर्ष
महाराष्ट्रातील आजचे पेट्रोल आणि डिझेलचे दर स्थिर असले तरी, जागतिक बाजारपेठेतील घडामोडींवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे. इंधन दरवाढ ही केवळ वाहनचालकांसाठी नाही, तर संपूर्ण देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाची असते. सध्याची स्थिरता ही सर्वसामान्यांसाठी एक चांगली संधी आहे की ते आपले मासिक नियोजन योग्य प्रकारे करू शकतील.
सूचना: वरील माहिती विविध वृत्तवाहिन्या आणि पेट्रोलियम कंपन्यांच्या डेटावर आधारित आहे. प्रत्यक्ष दरांमध्ये डीलरनुसार थोडा बदल असू शकतो.
Petrol Diesel Price Maharashtra Today
