Ration Card Update – महाराष्ट्र शासनाच्या सार्वजनिक वितरण प्रणालीमध्ये (PDS) पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि बोगस रेशन कार्डांना आळा घालण्यासाठी सध्या युद्धपातळीवर प्रयत्न सुरू आहेत. याच मोहिमेचा एक भाग म्हणून ‘रेशन कार्ड ई-केवायसी’ (Ration Card e-KYC) अनिवार्य करण्यात आली आहे. जालना जिल्ह्यातून एक धक्कादायक माहिती समोर आली आहे, जिथे हजारो कुटुंबांचे रेशन बंद होण्याच्या उंबरठ्यावर आहे. ह्या लेखात तुम्हाला सविस्तर माहिती मिळेल.
जालन्यातील रेशन कार्ड धारकांसमोर मोठे संकट Ration Card Update
जालना जिल्ह्यात रेशन कार्डाच्या माध्यमातून स्वस्त धान्य मिळवणाऱ्या लाभार्थ्यांसाठी धोक्याची घंटा वाजली आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, जिल्ह्यातील ३ लाख ४३ हजार लाभार्थ्यांनी अद्याप आपली ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण केलेली नाही.
सरकारने ही प्रक्रिया पूर्ण करण्यासाठी वेळोवेळी मुदतवाढ दिली होती, परंतु अद्यापही लाखो नागरिक या प्रक्रियेपासून दूर आहेत. प्रशासनाने आता कठोर भूमिका घेण्याचे ठरवले असून, ज्यांचे केवायसी पूर्ण नाही, त्यांची नावे रेशन कार्डमधून कायमची वगळली जाऊ शकतात.
ई-केवायसी म्हणजे काय आणि ती का महत्त्वाची आहे?
ई-केवायसी (Electronic Know Your Customer) ही एक अशी प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये रेशन कार्डवरील प्रत्येक सदस्याची ओळख त्याच्या आधार कार्डाशी लिंक केली जाते.
याचे मुख्य उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत:
- बोगस लाभार्थी शोधणे: अनेक ठिकाणी मयत व्यक्तींच्या किंवा स्थलांतरित व्यक्तींच्या नावे अजूनही धान्य उचलले जाते. केवायसीमुळे अशा बोगस नावांना चाळणी लागेल.
- पारदर्शकता: रेशन दुकानातून मिळणारे धान्य खऱ्या गरजूंपर्यंत पोहोचते की नाही, याची खात्री पटवण्यासाठी आधार प्रमाणीकरण आवश्यक आहे.
- दुबार नावे वगळणे: काही लोकांची नावे दोन वेगवेगळ्या रेशन कार्डवर असतात, केवायसीमुळे ही त्रुटी दूर होते.
मुदतवाढ देऊनही प्रतिसाद का मिळत नाहीये?
शासनाने गेल्या वर्षभरात अनेकदा ई-केवायसीसाठी मुदत वाढवून दिली आहे. तरीही जालना जिल्ह्यात साडेतीन लाखांहून अधिक लोक मागे राहण्याची काही प्रमुख कारणे असू शकतात:
- माहितीचा अभाव: ग्रामीण भागातील अनेक नागरिकांना ही प्रक्रिया अनिवार्य आहे, हे अद्याप माहित नाही.
- तांत्रिक अडचणी: कधी सर्व्हर डाऊन असणे तर कधी बायोमेट्रिक मशीनवर ठसे न उमटणे अशा अडचणींमुळे लोक ही प्रक्रिया टाळत आहेत.
- स्थलांतर: कामासाठी जिल्ह्याबाहेर गेलेले मजूर आणि नागरिक वेळेत ही प्रक्रिया करू शकलेले नाहीत.
रेशन कार्ड ई-केवायसी पूर्ण करण्याची स्टेप-बाय-स्टेप प्रक्रिया
अनेकांना वाटते की ही प्रक्रिया खूप क्लिष्ट आहे, पण प्रत्यक्षात ती अत्यंत सोपी आणि मोफत आहे. खालील स्टेप्स फॉलो करून तुम्ही तुमचे रेशन वाचवू शकता:
स्टेप १: रेशन दुकानाला भेट द्या
तुमच्याकडे ज्या रेशन दुकानातून धान्य येते, तिथे कुटुंबातील सर्व सदस्यांना (ज्यांचे केवायसी बाकी आहे) जावे लागेल.
स्टेप २: आधार कार्ड सोबत ठेवा
प्रक्रियेसाठी रेशन कार्ड आणि त्यावरील सर्व सदस्यांचे मूळ आधार कार्ड सोबत असणे आवश्यक आहे.
स्टेप ३: बायोमेट्रिक प्रमाणीकरण (e-POS Machine)
रेशन दुकानदाराकडे असलेल्या ‘ई-पॉस’ (e-POS) मशीनवर तुमचा अंगठा किंवा बोटाचे ठसे द्यावे लागतील. आधार कार्डावरील माहिती आणि तुमच्या हाताचे ठसे जुळले की तुमची ई-केवायसी यशस्वी होईल.
स्टेप ४: पावतीची खात्री करा
प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर मशीनवर ‘Success’ असा मेसेज येतो. तुम्ही दुकानदाराकडे तुमच्या केवायसी स्टेटसची विचारणा करू शकता.
जर ई-केवायसी केली नाही तर काय होईल?
जर तुम्ही दिलेल्या मुदतीत ही प्रक्रिया पूर्ण केली नाही, तर तुम्हाला खालील परिणामांना सामोरे जावे लागू शकते:
- धान्य पुरवठा बंद: तुमचे नाव रेशन कार्डमधून तात्पुरते किंवा कायमचे ‘अपात्र’ म्हणून घोषित केले जाईल.
- नाव कमी होणे: कुटुंबातील ज्या सदस्याचे केवायसी होणार नाही, केवळ त्याचेच नाव कापले जाऊ शकते, ज्यामुळे मिळणाऱ्या धान्याचे प्रमाण कमी होईल.
- शासकीय योजनांपासून वंचित: अनेक शासकीय योजना (उदा. अंत्योदय, मोफत धान्य योजना) रेशन कार्डाशी जोडलेल्या असतात, त्या लाभांपासून तुम्ही वंचित राहू शकता.
प्रशासनाची पुढील पावले: यादी शासनाकडे सादर
जिल्हा पुरवठा विभागाने आता अधिक आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. ज्या लाभार्थ्यांनी वारंवार सांगूनही केवायसी केलेली नाही, त्यांची यादी तयार करून राज्य शासनाकडे पाठवण्यात आली आहे. येत्या काही दिवसांत यावर अंतिम निर्णय होऊन ‘डिलीट’ करण्याची प्रक्रिया सुरू होऊ शकते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्र. १: ई-केवायसीसाठी काही शुल्क द्यावे लागते का?
उत्तर: नाही, ही प्रक्रिया पूर्णपणे मोफत आहे. कोणत्याही रेशन दुकानदाराला यासाठी पैसे देण्याची गरज नाही.
प्र. २: कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी जाणे गरजेचे आहे का?
उत्तर: होय, रेशन कार्डवर जेवढ्या सदस्यांची नावे आहेत, त्या प्रत्येकाचे आधार प्रमाणीकरण होणे आवश्यक आहे.
प्र. ३: लहान मुलांचे केवायसी कसे करायचे?
उत्तर: ५ वर्षांखालील मुलांच्या बाबतीत बायोमेट्रिकमध्ये सवलत असू शकते, मात्र तरीही त्यांचे आधार कार्ड रेशन कार्डला लिंक असणे गरजेचे आहे. अधिक माहितीसाठी आपल्या रेशन दुकानदाराशी संपर्क साधावा.
प्र. ४: मी सध्या गावी नाहीये, तर काय करू?
उत्तर: रेशन कार्ड ई-केवायसी ही ‘वन नेशन वन रेशन कार्ड’ अंतर्गत येते. तुम्ही भारतातील कोणत्याही रेशन दुकानात जाऊन तुमचे आधार प्रमाणीकरण करू शकता.
निष्कर्ष :
रेशन कार्ड हे केवळ धान्य मिळवण्याचे साधन नसून ते एक महत्त्वाचे ओळखपत्र आणि अनेक योजनांचा आधार आहे. जालन्यातील ३.४३ लाख नागरिकांनी ही शेवटची संधी समजावी. रेशन कार्डमधून नाव कमी झाले तर ते पुन्हा नोंदवण्यासाठी मोठी शासकीय प्रक्रिया करावी लागेल. त्यामुळे आजच आपल्या जवळच्या रेशन दुकानात जाऊन ई-केवायसी पूर्ण करा.
तुम्ही ही माहिती तुमच्या मित्र-मैत्रिणींना आणि नातेवाईकांना शेअर करा, जेणेकरून कोणाचेही हक्काचे धान्य बंद होणार नाही.
लेख आवडल्यास शेअर करा आणि रेशन कार्ड संदर्भात काही शंका असल्यास कमेंट बॉक्समध्ये नक्की विचारा!
Ration Card Update