Rule Change – फेब्रुवारी महिना सुरू होताच देशात अनेक महत्त्वपूर्ण बदल घडणार आहेत. १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या हस्ते अर्थसंकल्प सादर केला जाईल. हा अर्थसंकल्प देशाच्या आर्थिक विकासाच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल असेल. यावेळी अनेक नियम आणि धोरणांमध्ये बदल अपेक्षित आहेत, ज्याचा थेट परिणाम सर्वसामान्य नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनावर होईल. एलपीजी गॅसच्या किंमती, तंबाखूजन्य पदार्थांवर नवीन कर, FASTag नियमातील शिथिलता आणि बँकांच्या सुट्ट्या यासारख्या बदलांमुळे लोकांच्या खिशावर आणि दिनचर्येवर प्रभाव पडेल. या लेखात आम्ही या सर्व बदलांचा सविस्तर आढावा घेऊ आणि त्यांचा अर्थव्यवस्थेवर आणि तुमच्या जीवनावर होणारा परिणाम समजावून सांगू.
अर्थसंकल्प २०२६: अपेक्षा आणि संभाव्य बदल Rule Change
भारताचा अर्थसंकल्प २०२६-२७ हा विकसित भारताच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण दस्तऐवज असेल. आर्थिक सर्वेक्षणानुसार, FY२७ साठी GDP वाढ ६.८% ते ७.२% अपेक्षित आहे. यावेळी सरकारकडून करसंबंधित सवलती, गुंतवणूक प्रोत्साहन आणि क्षेत्रीय विकासावर भर दिला जाईल. मध्यमवर्गीयांसाठी स्टँडर्ड डिडक्शन ७५,००० रुपयांवरून १ लाख रुपयांपर्यंत वाढवण्याची अपेक्षा आहे. तसेच, LTCG करमुक्त मर्यादा १.२५ लाखांवरून २ लाखांपर्यंत वाढवली जाऊ शकते. आरोग्य विमा डिडक्शन (सेक्शन ८०डी) वाढवण्याचीही शक्यता आहे, कारण वैद्यकीय महागाई ११-१४% आहे.
अर्थसंकल्पात AI आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेवर भर असेल. AI इकोसिस्टमसाठी पॉलिसी सिग्नलिंगपासून एक्झिक्यूशनपर्यंत बदल अपेक्षित आहेत. निर्यात वाढवण्यासाठी २५,०६० कोटी रुपयांच्या एक्सपोर्ट प्रमोशन योजनेचा विस्तार होईल. फिस्कल डेफिसिट FY२७ साठी ४.२-४.३% अपेक्षित आहे, जो FY२६ च्या ४.४% पेक्षा कमी आहे. हे बदल अर्थव्यवस्थेला स्थिरता देतील आणि गुंतवणूक वाढवतील.
याशिवाय, इनकम टॅक्स स्लॅबमध्ये मोठे बदल अपेक्षित नाहीत, पण नवीन टॅक्स रिजीममध्ये अधिक डिडक्शन उपलब्ध केले जाऊ शकतात. सेक्शन ८०सी अंतर्गत गुंतवणूक मर्यादा वाढवणे आणि होम लोन व्याज सवलत वाढवणे हे मध्यमवर्गीयांच्या यादीत अव्वल आहेत. हे बदल सर्वसामान्यांना महागाईच्या काळात दिलासा देतील आणि उपभोग वाढवतील.
एलपीजी गॅसच्या किंमतीत होणारे बदल
एलपीजी गॅस हा प्रत्येक घरातील अत्यावश्यक भाग आहे. दरमहिन्याच्या १ तारखेला ऑइल मार्केटिंग कंपन्या नवीन किंमती जाहीर करतात. १ फेब्रुवारी २०२६ रोजीही नवीन किंमती लागू होतील. जानेवारी २०२६ मध्ये कमर्शिअल १९ किलो सिलिंडरच्या किंमतीत १११ रुपयांची वाढ झाली होती. दिल्लीत ही किंमत १,६९१.५० रुपये झाली आहे, तर मुंबईत १,६४२.५०, कोलकात्यात १,७९५ आणि चेन्नईत १,८४९.५० रुपये.
फेब्रुवारीमध्ये अर्थसंकल्पामुळे किंमती कमी होण्याची शक्यता आहे. घरगुती १४.२ किलो सिलिंडरची किंमत सध्या ८५३ रुपये आहे, जी एप्रिल २०२५ नंतर बदलली नाही. कमर्शिअल सिलिंडरच्या किंमती आंतरराष्ट्रीय क्रूड ऑइल, मार्केट ट्रेंड आणि करन्सी फ्लक्च्युएशनवर अवलंबून असतात. हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्ससाठी ही वाढ खर्च वाढवते, ज्याचा परिणाम अन्नपदार्थांच्या किंमतीवर होऊ शकतो.
सर्वसामान्यांसाठी, उज्ज्वला योजना अंतर्गत सबसिडी कायम राहील. किंमत वाढीचा परिणाम टाळण्यासाठी गॅस बचत टिप्स: गॅस स्टोव्ह नियमित साफ करा, कमी आचेवर शिजवा आणि इलेक्ट्रिक उपकरणांचा वापर करा. हे बदल पर्यावरण आणि अर्थव्यवस्थेवरही प्रभाव टाकतात, कारण स्वच्छ इंधन प्रोत्साहन हे सरकारचे धोरण आहे.
तंबाखूजन्य पदार्थ आणि सिगारेटवर नवीन कर आणि दरवाढ
१ फेब्रुवारी २०२६ पासून सिगारेट आणि तंबाखूजन्य पदार्थ महाग होणार आहेत. नवीन एक्साइज ड्यूटी लागू होईल, जी GST कंपेन्सेशन सेसची जागा घेईल. सिगारेटवर ४०% GST व्यतिरिक्त प्रति स्टिक २.०५ ते ८.५ रुपये एक्साइज ड्यूटी असेल, ज्याचा अवलंब लांबीवर आहे. मिड आणि प्रीमियम सिगारेट (६५ मिमीपेक्षा जास्त) वर ३.६ ते ८.५ रुपये, तर मास सेगमेंटवर २.०५-२.१ रुपये ड्यूटी.
हे बदल आरोग्य आणि राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी आहेत. तंबाखूजन्य पदार्थांमुळे होणारे हृदयरोग आणि कॅन्सर रोखण्यासाठी कर वाढवणे हे धोरण आहे. उद्योगावर ६-८% व्हॉल्यूम कमी होण्याचा अंदाज आहे. ग्राहकांसाठी, सिगारेट पॅक १०-२०% महाग होईल, ज्यामुळे व्यसन सोडण्यासाठी प्रोत्साहन मिळेल.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, हे बदल सार्वजनिक आरोग्य सुधारतील. पान मसाला आणि गुटखावरही नवीन शुल्क लागू होईल. व्यसनमुक्तीचे फायदे: चांगले आरोग्य, पैशांची बचत आणि उत्पादकता वाढ. सरकारने व्यसनमुक्ती कार्यक्रम वाढवावेत, अशी अपेक्षा आहे.
FASTag नियमातील शिथिलता
FASTag हे टोल प्लाजावर जलद आणि कॅशलेस पेमेंटसाठी अत्यावश्यक आहे. १ फेब्रुवारी २०२६ पासून नवीन FASTag साठी KYV (Know Your Vehicle) सक्ती नाही. कार, जीप आणि व्हॅनसाठी हे लागू आहे. बँका VAHAN डेटाबेसद्वारे व्हेरिफिकेशन करतील.
पूर्वी, KYV सक्तीमुळे विलंब होत असे. आता प्रक्रिया जलद होईल, ज्यामुळे वाहन मालकांना सोयीस्कर होईल. तथापि, तक्रारी असल्यास KYV आवश्यक राहील. हे बदल NHAI ने घोषित केले आहेत, ज्यामुळे डिजिटल पेमेंट वाढेल.
FASTag चे फायदे: वेळ बचत, इंधन बचत आणि ट्रॅफिक कमी. वापरकर्त्यांसाठी टिप्स: FASTag रिचार्ज वेळेवर करा, आणि मोबाइल अॅपद्वारे बॅलन्स चेक करा. हे बदल इन्फ्रास्ट्रक्चर विकासाला चालना देतील.
बँकांच्या सुट्ट्या फेब्रुवारी २०२६
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये बँकांना अनेक सुट्ट्या असतील. दुसरा शनिवार (१४ फेब्रुवारी), चौथा शनिवार (२८ फेब्रुवारी), सर्व रविवार (१, ८, १५, २२) आणि सणासुदी. महाशिवरात्री १५ फेब्रुवारी (रविवार), लोसार १८ फेब्रुवारी (सिक्कीम), छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती १९ फेब्रुवारी (महाराष्ट्र), स्टेटहूड डे २० फेब्रुवारी (अरुणाचल प्रदेश, मिझोरम). गुरु रविदास जयंती १ फेब्रुवारी (काही राज्यांत).
महाराष्ट्रात १९ फेब्रुवारीला सुट्टी असेल, ज्यामुळे बँकिंग कामे प्रभावित होतील. सुट्ट्यांमध्ये ATM, UPI आणि नेट बँकिंग उपलब्ध राहतील. सुट्ट्या प्लॅन करण्यासाठी कॅलेंडर तपासा. हे बदल डिजिटल बँकिंगला प्रोत्साहन देतील.
इतर महत्त्वपूर्ण बदल आणि परिणाम
अर्थसंकल्पात MSME, ग्रीन एनर्जी आणि इन्फ्रा वर भर असेल. कर स्लॅबमध्ये बदल नसले तरी सीनियर सिटीझन्ससाठी सवलती अपेक्षित आहेत. हे सर्व बदल सर्वसामान्यांच्या जीवनावर प्रभाव टाकतील. महागाई नियंत्रण, रोजगार वाढ आणि सस्टेनेबल विकास हे मुख्य उद्दिष्ट असतील.
Rule Change
